Te veel aan de kant van corrupte politici

De Rijksvertegenwoordiger op Bonaire, Wilbert Stolte, is teruggeroepen naar Den Haag. Hij zou pogingen om corruptie op het eiland te bestrijden dwarsbomen.

Voor de gezaghebber van Bonaire, Lydia Emerencia, was in november vorig jaar de maat vol. Ze had net aangifte gedaan tegen gedeputeerde James Kroon wegens valsheid in geschrifte toen ze werd gebeld door Wilbert Stolte, de Rijksvertegenwoordiger die voor Nederland het bestuur moet controleren.

Hoewel een strafrechtelijk onderzoek tegen Kroon liep, eiste Stolte op hoge toon inzage in het complete dossier van de gezaghebber. Op 29 november 2012 klaagde ze hierover in een brief aan de ministers Opstelten (Justitie, VVD) en Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA). Stolte zou haar niet steunen om de integriteit te bevorderen in het eilandbestuur. De Rijksvertegenwoordiger, vergelijkbaar met een Commissaris van de Koning, lijkt volgens haar meer aan de kant te staan van de corrupte politici, dan dat hij goed bestuur bevordert.

Uit de brief: „Tot mijn verbazing heb ik moeten constateren dat ik niet alleen geen steun ontving van de RV [Rijksvertegenwoordiger, red] in deze kwestie, maar dat ik ook door hem onder druk werd gezet om alle informatie te verschaffen over het lopende onderzoek [...] De heer S. [Stolte, red] nam echter geen genoegen met mijn weigering en dreigde mij op een bepaald moment dat hij mij een brief zou doen toekomen met de melding dat ik hem zou storen in zijn onderzoek. Ik heb zijn toonzetting ervaren als onbehoorlijk, grievend en zeer onprofessioneel.”

En verderop: „[...] dat het mij zeer teleurstelt dat terwijl ik in moeilijke omstandigheden probeer om mijn taken ten aanzien van integriteit op de beste wijze uit te voeren, dat de RV mijn persoon in mijn hoedanigheid van gezaghebber onder druk zet en zich op ontoelaatbare wijze bemoeit met het strafrechtelijk onderzoek”.

Het telefoontje en de klaagbrief tekenen de bestuurlijke situatie. Onderzoek van deze krant op het eiland leert dat de sfeer gespannen is sinds de aanstelling van Stolte in mei 2011. De Rijksvertegenwoordiger wordt behalve door de regerende christen-democratische Union Patriotiko Boneriano (UPB) nog maar door weinig partijen gesteund. Hij leeft in onmin met een deel van de eilandsraad, de gezaghebber, uitgezonden Nederlandse ambtenaren en het Openbaar Ministerie. Een gesprek onder vier ogen met Stolte hebben de hoofdofficier en de gezaghebber al maanden niet meer gehad. Er zit op verzoek van beiden altijd een derde persoon bij. Scholte wordt niet vertrouwd, ook al omdat hij in (integriteits)kwesties doorgaans de zijde kiest van de UPB-bestuurders.

Voordat hij in mei 2011 door minister Donner benoemd werd tot Rijksvertegenwoordiger, was CDA’er Wilbert Stolte jarenlang adviseur van het bestuurscollege, gedomineerd door de UPB, een zusterpartij van het CDA.

Adviseur Stolte werkte nauw samen met Ramonsito Booi, UPB-leider, en El Hage, gedeputeerde. Juist deze politici worden verdacht van corruptie, valsheid in geschrifte, oplichting en witwassen. Justitie deed in 2009 invallen bij beiden. Ze staan 25 november voor de rechter.

Als het aan Stolte had gelegen was het zover niet gekomen. Tegenover deze krant bevestigen drie ingevoerde bronnen dat Stolte na zijn aanstelling tot Rijksvertegenwoordiger in een gesprek met procureur-generaal Dick Piar in Willemstad, Curaçao, gepleit heeft voor het niet vervolgen van gedeputeerde El Hage, vanwege de bestuurlijke continuïteit op het eiland. Ook melden de bronnen dat Piar minister Opstelten meermaals heeft geïnformeerd over de handelwijze van de Rijksvertegenwoordiger.

Na die berichten, en na de klaagbrief van de gezaghebber, stuurde minister Plasterk Ronald Bandell (PvdA, oud-burgemeester van Dordrecht) naar Bonaire. Bandell sprak in januari met Stolte, de gezaghebber, de hoofdofficier, de politiechef en met nog vijftien anderen.

Bandell blijkt na afloop mondeling gerapporteerd en geadviseerd te hebben aan directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties Gert-Jan Buitendijk. Volgens de bronnen gebeurde het mondeling om te voorkomen dat zijn advies „gewobt” kon worden. De Wet openbaarheid van bestuur geldt alleen voor documenten. Plasterk bevestigt desgevraagd dat het advies mondeling is uitgebracht. Het gaat om „vertrouwelijke informatie” waarover hij „geen nadere mededelingen” doet.

Het advies is in kleine kring bekend. Het luidt, kort gezegd: Stolte is niet de juiste man op die plek en de gezaghebber dient bestuurlijke ondersteuning te krijgen. Dat laatste is gebeurd. Frits Goedgedrag, voormalig gouverneur van de Nederlandse Antillen, staat de gezaghebber nu bij. Het eerste deel van het advies, het vertrek van Stolte, heeft Plasterk tot nu toe niet uitgevoerd.

Na vragen van deze krant meldde Plasterk deze week aan de Kamer dat hij de Rijksvertegenwoordiger heeft „ontboden”. Hij moest zich gisteren melden vanwege de „bestuurlijke ontwikkelingen”. Over het gesprek zijn geen mededelingen gedaan.

Reacties: onderzoek@nrc.nl