Kerry: afzien van actie in Syrië schaadt geloofwaardigheid VS

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry onthulde gisteren nieuwe gegevens over de gifgasaanval in Syrië. Het wachten is nu op de vergeldingsactie van de VS.

Leden van het VN-team doen onderzoek in Ghouta, bij Damascus.
Leden van het VN-team doen onderzoek in Ghouta, bij Damascus. Foto AFP

Amerika zal Syrische doelen aanvallen, mogelijk al binnen enkele dagen. De Amerikaanse minister John Kerry van Buitenlandse Zaken maakte gisteren een einde aan speculaties over de Amerikaanse intenties. Een vastberaden sprekende Kerry zei dat Amerika’s „belangen en geloofwaardigheid in de wereld” niet gediend zijn met afwachten.

Kerry zei dat Amerika na een decennium van oorlog, onder meer tot stand gekomen op basis van verkeerde informatie, moe is van oorlog. „Geloof me, dat ben ik ook. Maar vermoeidheid ontslaat ons niet van onze verantwoordelijkheid. De geschiedenis zou bijzonder hard over ons oordelen als we door de vingers zien wanneer een dictator, tegen alle waarschuwingen in, moedwillig massavernietigingswapens zou gebruiken.” De Syrische regering ontkende gisteren opnieuw krachtig dat ze gebruik zou hebben gemaakt van chemische wapens.

Kerry liet in het midden wanneer, en op welke manier doelen van het Syrische leger beschoten zullen worden. VN-waarnemers waren de afgelopen dagen in Damascus, om te onderzoeken of er verboden chemische wapens zijn gebruikt in aanvallen op buitenwijken van Damascus, vorige week. Voor de Amerikaanse regering is met die aanvallen, die volgens Kerry 1.429 doden kostten, onder wie 426 kinderen, een ‘rode lijn’ overschreden.

President Obama zei een paar uur na Kerry in een korte verklaring dat hij nog geen besluit heeft genomen over militair ingrijpen. Hij toonde begrip voor de weerstand van veel bondgenoten, waaronder Groot-Brittannië. „Er is een zekere uitputting na [de oorlog in] Afghanistan, en een zeker wantrouwen na Irak. Ik begrijp dat.” Ondanks het wegvallen van bondgenoten zal Amerika desnoods alleen actie ondernemen, zei Kerry.

Volgens Kerry staat vast dat het regime van Assad achter de aanvallen zat. „Dit heeft Assad zijn eigen bevolking aangedaan.” Het Witte Huis gaf een vier pagina’s tellend feitenrelaas vrij, waarin ooggetuigenverslagen, videobeelden en inlichtingendiensten als bron voor het bewijs worden genoemd. Drie dagen voor de aanvallen zijn volgens de Amerikanen Assads medewerkers op de plekken geweest.

Maar Kerry presenteerde geen harde bewijzen. Hij deed vooral een beroep op het gezonde verstand van zijn publiek: „We weten waar de raketten vandaan kwamen, en hoe laat. We weten waar en wanneer ze landden. We weten dat ze alleen uit gebieden kwamen die in handen van het regime zijn, en landden op wijken die door de oppositie worden gecontroleerd.”

Opvallend aan Kerry’s rede was dat hij het Amerikaanse recht verdedigde alleen te handelen, desnoods zonder internationale steun. Volgens hem heeft het geen zin te wachten op een beslissing van de VN-Veiligheidsraad. Rusland blokkeert iedere actie. Het VN-onderzoek ter plekke hoeft volgens hem ook niet afgewacht te worden. Dat team onderzoekt óf er chemische wapens zijn gebruikt, niet door wie.

Volgens de Amerikaanse regering moet Assad met vergeldingsaanvallen worden gestraft, om de wereld duidelijk te maken dat Obama’s ‘rode lijn’ serieus moet worden genomen. Gebeurt dat niet, dan zouden ook andere landen zich minder van Amerikaanse waarschuwingen kunnen aantrekken.

Kerry noemde Iran, dat een nucleair programma ontwikkelt, Noord-Korea en Assads bondgenoot Hezbollah. Nietsdoen zou uiteindelijk schadelijk voor de veiligheid van de VS zijn.

Zo poogt hij gewapend ingrijpen in Syrië aantrekkelijker te maken voor het Amerikaanse publiek. Peilingen laten zien dat dat weinig voelt voor een nieuw gewapend conflict, tussen de 9 en 21 procent van de Amerikanen is voor. Een overgrote meerderheid er van het Congres toestemming moet komen. Obama weet dat hij een impopulaire weg inslaat, en maakt zich geen illusies over de loyaliteit van Congresleden die in meerderheid volgend jaar herkozen willen worden.

De Nederlandse positie is na Kerry’s verklaring niet veranderd. Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) heeft vrijdag een telefonisch onderhoud gehad met Kerry. Timmermans heeft hem laten weten dat Nederland de informatie van de VS gaat „bestuderen” en er „een eigenstandig oordeel” over vormt. Tegelijk heeft hij gezegd dat Nederland er aan hecht dat „het ingezette VN traject wordt doorlopen”.