Derivatenverliezen Delfzijl ‘weggemoffeld’

Eemshaven, de grootste zeehaven in Noord-Nederland, onderdeel van Groningen Seaports. Het Groningse havenbedrijf zou verliezen in de boekhouding wegmoffelen. Foto ANP / Lex van Lieshout

Dat het havenschap Groningen Seaports miljoenen heeft verloren met rentederivaten, is een direct gevolg van een gebrek aan kennis. De manier waarop het Groningse havenbedrijf die verliezen al jaren uit de boeken weet te houden, grenst aan “misleiding”. Dat zeggen deskundigen over de financiële perikelen bij het havenschap Groningen Seaports (Eemshaven en Delfzijl) vandaag in NRC Handelsblad.

Begin dit jaar publiceerde het ministerie van Binnenlandse Zaken een overzicht waaruit bleek dat negen havenschappen, provincies en gemeenten forse risico’s liepen met derivaten, complexe financiële producten die bijvoorbeeld woningcorporatie Vestia bijna deden omvallen. Het Groningse havenbedrijf bleek de lijst aan te voeren.

Net als Vestia sloot men rentecontracten af waar geen leningen tegenover staan. Door de lage rente lijdt de havenbeheerder nu speculatieverliezen. Ook werden zeer langlopende contracten afgesloten waarop Seaports nu miljoenen moet bijstorten bij de bank. Uit onderzoek van NRC blijkt dat veel van die tegenvallers niet gerapporteerd hoefden te worden.

Mansveld voerde boekhoudkundige truc uit

Hoogleraar risicomanagement Theo Kocken van de VU spreekt van het “wegmoffelen” van verliezen. Onder leiding van toenmalig gedeputeerde Wilma Mansveld, nu staatssecretaris Infrastructuur en Milieu, werd volgens hem “een boekhoudkundig trucje” uitgehaald waardoor de verliezen tijdelijk uit de boeken verdwenen, aldus Kocken:

“Misschien accountingtechnisch geoorloofd maar dit staat heel ver van transparantie geven en lijkt eerder op misleiding.”

Emeritus hoogleraar accountancy Jan van de Poel spreekt van een ‘kleine vuurwerkramp’:

“Bestuurders die zulke contracten afsluiten weten niet wat ze doen. Ze zijn ondeskundig maar wanen zich veilig bij de overheid. Vroeger noemden we dat regenten.”

Hij noemt de verliezen in Groningen “de hoogste graad van speculatie”:

“Een speler die op verlies staat neemt steeds meer risico. Dat zie je vaak bij deze financiële contracten. Bij ondernemingen heb je soms aandeelhouders die er verstand van hebben en corrigerend optreden. In de politiek zie je dat niet.”

Tweede Kamer debatteert dinsdag over derivaten

Dinsdag debatteert de Tweede Kamer met minister Plasterk van Binnenlandse Zaken over derivaten bij (semi)publieke overheden. CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt, die het debat heeft aangevraagd mede naar aanleiding van de miljardenverliezen bij Vestia, noemt de situatie in Groningen exemplarisch voor het gebrek aan informatie over derivaten bij lagere overheden:

“De verslaggeving moet worden verbeterd, want te vaak worden zo de risico’s weggemoffeld.”