Derivatenverliezen Delfzijl ‘weggemoffeld’

Het havenschap van de Eemshaven en de haven van Delfzijl is op verschillende manieren met rentecontracten in problemen gekomen

Dat het havenschap Groningen Seaports miljoenen heeft verloren met rentederivaten, is een direct gevolg van een gebrek aan kennis. De manier waarop het Groningse havenbedrijf die verliezen al jaren uit de boeken weet te houden, grenst aan „misleiding”. Dat zeggen deskundigen over de financiële perikelen bij het havenschap Groningen Seaports (Eemshaven en Delfzijl).

Begin dit jaar publiceerde het ministerie van Binnenlandse Zaken een overzicht waaruit bleek dat negen havenschappen, provincies en gemeenten forse risico’s liepen met derivaten, complexe financiële producten die bijvoorbeeld woningcorporatie Vestia bijna deden omvallen.

Het Groningse havenbedrijf bleek de lijst aan te voeren. Net als Vestia sloot men rentecontracten af waar geen leningen tegenover staan. Door de lage rente leidt de havenbeheerder nu speculatieverliezen. Ook werden zeer langlopende contracten afgesloten waarop Seaports nu miljoenen moet bijstorten bij de bank.

Uit onderzoek van deze krant blijkt dat veel van die tegenvallers niet gerapporteerd hoefden te worden. Hoogleraar risicomanagement Theo Kocken (VU) spreekt van het „wegmoffelen” van verliezen. Onder leiding van toenmalig gedeputeerde Wilma Mansveld, nu staatssecretaris Infrastructuur en Milieu (PvdA), werd volgens hem „een boekhoudkundig trucje” uitgehaald waardoor de verliezen tijdelijk uit de boeken verdwenen. „Misschien accountingtechnisch geoorloofd maar dit staat heel ver van transparantie geven en lijkt eerder op misleiding.”

Emeritus hoogleraar accountancy Jan van de Poel spreekt van een ‘kleine vuurwerkramp’. „Bestuurders die zulke contracten afsluiten weten niet wat ze doen. Ze zijn ondeskundig maar wanen zich veilig bij de overheid. Vroeger noemden we dat regenten.” Hij noemt de verliezen in Groningen „de hoogste graad van speculatie”.

Dinsdag debatteert de Tweede Kamer met minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) over derivaten bij (semi)publieke overheden. Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA), die het debat heeft aangevraagd mede naar aanleiding van de miljardenverliezen bij Vestia, noemt de situatie in Groningen exemplarisch voor het gebrek aan informatie over derivaten bij lagere overheden. „De verslaggeving moet worden verbeterd, want te vaak worden zo de risico’s weggemoffeld.”