Als het maar lijkt alsof Den Haag iets DOET

Dat blijkt toch best lastig te zijn in Nederland-anno-2013; geld uitgeven van een ander. Al anderhalf jaar wacht ik op de grote goocheltruc met onze pensioenmiljarden waarover polderbonzen als Bernard Wientjes maar blijven zeuren bij achtereenvolgende kabinetten. Maar nu lijkt het op Prinsjesdag toch echt te gaan gebeuren.

Dan presenteert het kabinet een plan om een deel van de pakweg duizend miljard euro aan pensioengeld in onze economie te steken. Over hoe dat precies zou moeten, wordt nog onderhandeld.

In Den Haag klinken er nu twee uitersten waarop de onderhandelingen kunnen landen: of er komt een Nationaal Investeringsinstituut (NII) dat vooral optreedt als een soort makelaar tussen pensioenfondsen en investeringsprojecten. Dan zegt de overheid bij monde van het NII tegen de pensioenfondsen: „Kijk ’s wat een leuke projecten de waterleidingbedrijven hebben! We bundelen ze lekker voor jullie en investeren maar.”

Of er komt een Nationaal Hypotheekinstituut (NHI) dat staatsgaranties gaat afgeven op hypotheekportefeuilles van banken, die vervolgens worden verkocht aan de pensioenfondsen. Banken blij want dan zijn ze van hun hypotheken af, pensioenfondsen blij want ze krijgen een soort staatsobligatie met hogere rente. Gratis geld voor niks.

Welke variant van de pensioenbank er de komende weken in de polder precies wordt uitonderhandeld, er zijn grofweg twee smaken: of het is een lulpraatje of het is iets engs.

Eerst het enge plan, het Nationale Hypotheek Instituut. Zodra de staat nieuwe garanties gaat afgeven, haak ik af. De staat heeft al genoeg risico's van de markt overgenomen. Het bedrag waarvoor de Nederlandse overheid garant staat, is tussen 2008 tot 2011 bijna verdubbeld, van 42 procent van het bruto binnenlands product naar 77 procent. Dit is nog buiten de impliciete garantie voor omvallende banken, en de bijna verdubbeling van de staatsschuld. Die garantstellingen moeten worden afgebouwd, niet verhoogd. Niet in het minst omdat die garanties het nemen van onverantwoorde risico’s bij de banken aanmoedigen.

In het beste geval is het plan een lulpraatje met de naam Nationaal Investeringsinstituut. Want die NII gaat iets doen dat de markt zelf al prima doet: 1. zoeken naar interessante en rendabele investeringen in Nederland (dat doen de participatiemaatschappijen die pensioenfondsen nota bene zelf hebben opgericht) 2. slim bemiddelen tussen investeerders en investeringen (dat doen zakenbankiers).

Zo’n NII wordt vooral iets waarmee een bezuinigend kabinet goede sier gaat maken op televisie. Je richt een zinloos instituut op, om te kunnen zeggen dat je iets doet aan die kwakkelende economie. Om te laten zien: we komen in actie! Meer dan dat het ook echt gaat helpen. Het kabinet weet dat. En Diederik Samsom, groot voorstander van een stimuleringspakket, weet het ook, – schat ik. Maar het biedt de PvdA een fijn, positief verhaal naast de bezuinigingen en lastenverzwaringen waarover de socialisten gek gedold worden door politieke concurrenten.

Het meest ergerlijke van dit alles? Degenen van wie die pensioenpot grotendeels is, – werknemers en gepensioneerden – hebben niks te zeggen over het geharrewar rond het geld. Want in het zo geprezen Nederlandse pensioenstelsel mag je (fors) afdragen, maar niet meebeslissen. Dat doet de polderelite wel voor ons.

Marike Stellinga schrijft op deze plek elke zaterdag over politiek en economie.