Solliciteren met een schuimrubber buik

Hoe weet je of zwangere vrouwen gediscrimineerd worden op de arbeidsmarkt? Stuur een aantal vrouwen erop uit om een baan te zoeken en laat ze een deel van de tijd een schuimrubber kussen ombinden, zodat ze vijf à zes maanden zwanger lijken. Dat deden Amerikaanse psychologen, schrijven ze in een artikel dat vorige week online kwam bij Journal of Applied Psychology.

Ze stuurden vijf studentes met een zwart shirt (waaronder dus soms dat kussen), een spijkerbroek en platte schoenen aan én een trouwring om, langs 161 winkels in drie grote winkelcentra. Heeft u werk voor me, vroegen ze aan de manager; kan ik een sollicitatieformulier invullen? Vlak voordat zo’n studente de winkel inkwam, was er al een andere onderzoeksmedewerker binnengelopen. Die stond het gesprekje onopvallend af te luisteren en te bekijken. Was de manager onbeleefd? Ongemakkelijk? Was er sprake van gefronste wenkbrauwen, getuite lippen? En wás er werk, mócht de jonge vrouw haar gegevens achterlaten?

Er was niet eens veel verschil tussen de manier waarop ‘zwangere’ en niet-zwangere vrouwen werden bejegend, maar zwangere vrouwen mochten inderdaad iets minder vaak een sollicitatieformulier invullen. En over het algemeen waren de managers iets onvriendelijker tegen ‘zwangere’ vrouwen. Behalve als de vrouw in kwestie extra beargumenteerde dat ze heel flexibel of toegewijd was. Maar als een niet-zwangere vrouw dat had benadrukt, hadden de managers die misschien wel nóg vriendelijker te woord gestaan; dat was nu niet onderzocht.

Het is sowieso makkelijk om kritiek op dit onderzoek te hebben. Voor de managers was de situatie erg vrijblijvend, misschien zijn ze bij sollicitatiegesprekken onaardiger tegen zwangeren. En de medewerkers die keken hoe chagrijnig de managers waren, zagen natuurlijk ook of de sollicitante ‘zwanger’ was. Misschien dáchten ze maar te zien dat managers dan onvriendelijker waren. Of misschien corrigeerden ze onbewust de andere kant op en werden zwangeren eigenlijk nóg erger gediscrimineerd – je weet het niet.

Die onwetendheid is typerend voor zwangerschapsdiscriminatie. De Commissie Gelijke Behandeling (opgegaan in College voor de Rechten van de Mens) ondervroeg in 2012 duizend vrouwen met jonge kinderen; 45 procent van hen was rond de zwangerschap ‘mogelijk gediscrimineerd’. Vaak was bijvoorbeeld hun contract niet verlengd. Maar niet al die vrouwen benoemden hun ervaring zelf als discriminatie en als ze dat al deden, meldden ze het niet altijd officieel.

Hoe verander je dat? Aandacht voor het onderwerp helpt. Daar is zo’n Amerikaans onderzoek dan weer goed voor. Van alles op aan te merken, maar het stelt het probleem wel weer aan de orde. En meer onderzoek is ongetwijfeld nodig.