Zinsbegoochelend muziektheater van Partch op de Ruhrtriënnale

Ruhrtriennale Harry Partch, Delusion of the fury. Gehoord: 23/8 Jahrhunderthalle Bochum; herh.: t/m 8/9. In 2014 in het Holland Festival. Inl: ruhrtriennale.de

Heiner Goebbels’ tweede seizoen als intendant van de Ruhrtriennale ging vrijdag spectaculair van start met het muziektheaterstuk Delusion of the fury (1965-66) van Harry Partch, in een geweldige regie van Goebbels zelf.

Het verhaal, gebaseerd op Japans no-theater en een Ethiopische volksvertelling, is net als de titel onnavolgbaar en van ondergeschikt belang. Muziek en theater gingen voor Partch samen in een alle zintuigen bedienend ritueel en Delusion of the fury is een hoogtepunt in de magische klank- en droomwereld die zijn levenswerk was. De uitvoering door Ensemble musikFabrik, met enorme inzet en liefde gerealiseerd en volgend jaar herhaald in het Holland Festival 2014, was groots.

Autodidact Partch (1901-1974) ontwierp een toonsysteem gebaseerd op reine stemming, waarin geen twaalf zwarte en witte pianotoetsen in een octaaf passen, maar soms wel 43 tonen. Om zijn microtonale muziek te kunnen spelen bouwde hij een uitdijend arsenaal van de meest fantastische instrumenten. Speciaal voor deze productie heeft slagwerker en instrumentenbouwer Thomas Meixner dat akoestisch en visueel uitzinnige instrumentarium gereconstrueerd, waarna Ensemble musikFabrik het gedurende een jaar heeft leren bespelen. Vandaar dat Delusion of the fury nooit eerder in Europa werd uitgevoerd.

De prachtige instrumenten vormden samen met een waterbaan en opblaassculpturen het decor, dat deed denken aan een kruising tussen jaren-50-scifi en een goudzoekerskamp.

Uitgedost als metafysische mijnwerkers bewogen de musici/acteurs zich door de sprookjesachtige belichting, mimend of zingend in een onzintaal. Er was een pelgrim met een Opel-wieldop als hoofddeksel, een schijngevecht met steigerstangen en een mondharptrio.

Wat het allemaal betekende was een raadsel, maar de zeggingskracht van de opeenvolgende scènes, waarvan de titels op een onguur moteluithangbord in de achtergrond verschenen, was enorm. Delusion of the fury, virtuoos, vrolijk, zinsbegoochelend en betoverend, was een muziektheatrale triomf.