Startersbeurs bederft arbeidsmarkt

De Startersbeurs wordt verkocht als gunst, maar zet de deur open voor werk onder het minimumloon, aldus Guus Christiaans.

Illustratie Daryl Cagle

‘Voor starters op de arbeidsmarkt heeft een aantal gemeentes een nieuwe regeling ontwikkeld. Jongeren die klaar zijn met hun opleiding, kunnen aan de slag met de Startersbeurs. Een kans om zes maanden werkervaring op te doen bij een bedrijf naar keuze. Vakkennis verwerven in de praktijk, tegen een prima vergoeding. Jouw kickstart op de arbeidsmarkt, met de Startersbeurs.’

Het klinkt mooi, dat initiatief van de Tilburgse hoogleraar Ton Wilthagen, verschillende gemeenten en de jongerenvakbonden van FNV en CNV. Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, sprak zelfs over de Startersbeurs op EU-top over jeugdwerkloosheid in Berlijn.

Inmiddels doen tientallen gemeenten mee, ook de gemeente Amsterdam overweegt het. Als afgestudeerde, werkzoekende academicus kwam ik in aanraking met de Startersbeurs (startersbeurs.nu). Wat op het eerste gezicht oogt als een sympathiek initiatief dat zowel voordelen heeft voor jongeren als werkgevers, blijkt vooral voordelig te zijn voor de werkgevers. Dit project zet de deur open voor de afschaffing van het minimumloon.

De ‘prima vergoeding’ die wordt aangeboden blijkt bij verder lezen toch niet zo prima te zijn. Voor slechts 500 euro per maand (inclusief vakantiegeld, exclusief 100 euro per maand om later te besteden aan een scholing of cursus) moet de starter 32 uur per week werken. Omgerekend is dat nog geen vier euro per uur. Hoe kan een afgestudeerde jongere hiervan in zijn levensonderhoud voorzien? Volgens Kamernet bedroeg in Nederland de huurprijs van een studentenkamer in 2012 gemiddeld 415 euro per maand. Van de 85 euro die nog overblijft, moet de jongere een maand zien te leven, wat simpelweg onmogelijk is. De ‘gelukkigen’ met nog een andere baan ernaast, mogen maximaal 12 uur in de week bijwerken. Dat komt neer op 44 uur (32+12) in de week werken voor nog geen 1.000 euro in de maand. Het alternatief is om (weer) te lenen, enkel om via de Startersbeurs aan de slag te blijven. Is dit het toekomstbeeld voor afgestudeerden, die vaak al (te) veel geld in hun studie hebben geïnvesteerd?

Het belangrijkste argument dat door de Startersbeurs wordt aangevoerd om voor het schamele loon een half jaar te werken is dat door werkervaring de kansen op de arbeidsmarkt sterk verbeteren.

Helaas gaat dit argument niet op: zes maanden ervaring op de arbeidsmarkt is veelal geen ervaring. Bij het gros van de vacatures waar men om ervaring vraagt, is men op zoek naar minimaal enkele jaren ervaring. Daarbij, de Startersbeurs heeft meer weg van een stage, zo zonder arbeidscontract en enkel gericht op het ontwikkelen van competenties en vaardigheden. Veel startende jongeren hebben overigens al dat soort werkervaring tijdens hun opleiding opgedaan. De opgedane ervaring van een half jaar in de vorm van een verkapte stage zal dus vermoedelijk niet zorgen voor een sterke verbetering van de kansen op de arbeidsmarkt. De eerste lading Startersbeursjongeren zijn zo ongeveer klaar, binnen afzienbare tijd zal moeten blijken hoeveel van hen er daadwerkelijk een baan aan hebben overgehouden.

Natuurlijk bestaat er de kans dat men na een half jaar kan blijven hangen in het bedrijf. Daar hoopt de Startersbeurs dan ook op. Maar kiezen de bedrijven die aan het principe van de Startersbeurs hebben geroken voor de huidige starter die zes maanden heeft gewerkt en met een arbeidscontract plots veel duurder wordt? Of gaan ze toch voor een ‘nieuwe’ gemotiveerde Startersbeurskandidaat die vrijwel niks kost? Ik denk dat veel bedrijven voor het laatste zullen kiezen.

De Startersbeurs is vooral voordelig voor de werkgever: zij kunnen ongelimiteerd hoogopgeleide en gemotiveerde jongeren aannemen zonder hen het minimumloon te hoeven betalen. De werkgever kost de starter slechts 100 euro per maand, enkel het geld voor de cursus of scholing. De kans is dan ook aanwezig dat er echte – anders – goedbetaalde banen ingewisseld gaan worden voor de onderbetaalde Statersbeursbanen. Het aantal vacatures op de Startersbeurswebsite neemt maar toe, terwijl het aantal vacatures op de bestaande vacaturesites achteruit holt. Steeds meer werkgevers weten van deze regeling te profiteren.

Als toetreder tot de arbeidsmarkt maak ik mij zorgen over deze ontwikkeling. Hoewel ik begrijp dat er iets moet gebeuren, lijkt mij dit niet de juiste oplossing voor het probleem op de arbeidsmarkt.

Het is vreemd dat de jongerenvakbonden die juist moeten opkomen voor onze belangen, dit initiatief ondersteunen en daarmee de belangen van jongeren ondermijnen. Ook starters verdienen een fatsoenlijk loon. Door hen een half jaar 32 uur in de week te laten werken voor slechts 500 euro in de maand, wordt de deur opengezet voor de afschaffing van het minimumloon. Naast een valse start voor de jongere is er dus ook sprake van marktbederf.

Guus Christiaans (23) is onlangs afgestudeerd als cultuurwetenschapper. Eerder behaalde hij een bachelor Communicatie.