Circus en muurschilderingen op Cultura Nova

Cultura Nova. Internationaal Theaterfestival. Gezien: 26/8 Van Grunsvenplein en Parkstad Theaters, Heerlen. T/m 1/9 Inl: culturanova.nl

Een goudgeel glanzende kanarie in een kooi siert een gevelwand in Heerlen. Boven de kooi uit rijst een dreigend gasmasker met angstig kijkende ogen. Deze muurschildering door kunstenaar Super A maakt onderdeel uit van Heerlen Murals 2013. Tijdens het Internationaal Theaterfestival Cultura Nova zijn vijf muurschilderingen onthuld. De kanarie heeft voor de mijnwerkersstad een bijzondere betekenis: mijnwerkers namen een kanarie als waarschuwing mee de gangen in. Kwamen er giftige stoffen vrij, dan ging het vogeltje dood en keerden ze terug naar boven.

Er zijn meer dieren te zien op de Murals. Een tijger is zo echt geschilderd, dat hij van de muur lijkt te springen. De Braziliaanse tweelingbroers Os Gêmeos verrijken de stad met een surrealistisch tafereel van een kleine jongen in groteske verhoudingen. Hij kijkt de bezoeker brutaal aan terwijl een vliegende ezel en een vogelachtige vorm rond zijn hoofd zweven.

Al 23 jaar is het Limburgse Cultura Nova een festival met meer dan theater, zoals de muurschilderingen bewijzen. Ook film, circus en beeldende kunsten behoren tot de genres die aan bod komen. Op het plein voor Parkstad Theaters verrijst voor het eerst in Nederland de theatrale sculptuur Pentalum door kunstenaar Alan Parkinson van Architects of Air. Dit kleurrijke, opblaasbare object is gemodelleerd naar de geometrische arabesken uit de islamitische wereld. De toeschouwer dwaalt door een doolhof van gangen met verrassende perspectieven. Opeens sta je onder een rode, blauwe of groene koepel en staat er een rode boom in het zicht.

Deze vorm van verstild ervaringstheater biedt een mooi contrast met twee voorstellingen over de magie en de melancholie van kermis en circus. Het Vlaamse gezelschap Laika gunt de toeschouwer met Suikerspin, naar de roman van Erik Vlaminck, een blik in het rauwe bestaan van kermisvolk. De kindermolen waar het verhaal zich afspeelt, oogt onschuldig. Maar twee zusters vastgeklonken tot een Siamese tweeling laten zien dat kermisattracties ook een duistere kant hebben.

Zo sereen als Pentalum is, zo confronterend is Suikerspin. De kermis van ieders jeugd krijgt een andere betekenis. Ook beleeft het Franse zigeunercircus Romanès Cirque Tzigane de Nederlandse première met De lijnen van de hand tot aan de elleboog. Ook deze voorstelling gaat over circus vroeger en nu, zoals in Suikerspin. Circus- en kermisartiesten vormen hechte families. Alleen dat al maakt deze beide genres zo bijzonder.