Soa-tests zijn te duur

Testen op seksueel overdraagbare aandoeningen is een stuk duurder geworden Veel mensen grijpen daarom naar doe-het-zelftests Maar die zijn lang niet altijd betrouwbaar

Verslaggever

Het was een periode waarin hij geen relatie had. „Althans, geen vaste”, zegt de man van 29 jaar uit een Zuid-Hollands dorp. Wel wisselende, mannelijke partners. Het leek hem daarom vorig jaar „verstandig” zich eens te laten testen op geslachtsziekten. „Want je weet maar nooit.”

Hij ging naar de huisarts in het dorp. Kunt u mij op soa’s nakijken? Ja hoor. Hij hoefde alleen een wattenstokje af te leveren bij de dokter. Die stuurde het door naar het laboratorium van het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht voor onderzoek.

Een paar dagen later kwam de uitslag en de rekening: 175 euro.

Dit jaar deed hij nog een soa-test, om zeker te zijn dat hij geen soa had. Nu stuurde de dokter het plasje naar het Leids Cytologisch Laboratorium. Dit keer was de rekening 378 euro.

Een „onredelijk hoog bedrag”, vindt de man, die om privéredenen anoniem wil blijven. „Hoe kan eenzelfde test in het ene laboratorium nou veel duurder zijn dan in het andere?”

Tot vorig jaar kon iedereen zich gratis en anoniem bij de GGD laten testen. Daar werd veel gebruik van gemaakt. Het aantal soa-testers nam ieder jaar met 10 procent toe, tot ruim 50.000 per half jaar.

Dat werd de overheid, die al die tests betaalt, te duur. Daarom is de GGD nu strenger: de test is alleen voor ‘risicogroepen’ bedoeld. Tot een risicogroep behoren homomannen, mensen die het afgelopen half jaar minstens drie bedpartners hebben gehad, prostituees en hun klanten en mensen die afkomstig zijn uit de sub-Sahara, het Caraïbisch gebied of Suriname. Voor jongeren onder de 25 is alleen de chlamydiatest gratis. De rest van de bevolking moet er zelf voor betalen. En soms veel.

Soa Aids Nederland, een expertisecentrum dat zich bezighoudt met de bestrijding van soa’s, heeft tientallen meldingen gekregen van huisartsen over stijgende kosten van soa-testen. Laboratoria zouden tarieven rekenen die variëren van 50 tot 300 euro.

Jan van Bergen, bijzonder hoogleraar hiv en soa aan de Universiteit van Amsterdam en verbonden aan Soa Aids Nederland, noemt het „geldklopperij”. Een soa-test hoeft helemaal niet duur te zijn, zegt hij, op chlamydia testen kan zelfs voor 15 euro: als de test geautomatiseerd wordt uitgevoerd. De meeste laboratoria doen dit.

Hoe kan het dan dat er op sommige plekken meer dan 300 euro voor wordt gerekend?

„Ja, onze prijzen waren hoog”, zegt een medewerker van het Leids Cytologisch Laboratorium. Soa-testen werden er handmatig uitgevoerd, en dat kost veel meer geld. „Als je je dan laat onderzoeken op chlamydia en gonorroe, zit je zo aan de 300 euro”, zegt de medewerker. Sinds vorige week is het laboratorium lagere tarieven gaan rekenen, die horen bij de ‘automatische’ soa-test. Het laboratorium beschikte al enige tijd over automatische testapparatuur. De medewerker erkent dat het laboratorium vorige week „versneld” is overgeschakeld, vanwege „de druk uit het veld” om wat te doen tegen hoge prijzen voor soa-testen. Hoogleraar Van Bergen schreef twee weken geleden een kritisch artikel in vakblad Medisch Contact over de dure tests.

Van Bergen vertelt dat sommige laboratoria een doorsnee soa-onderzoek ongevraagd uitbreiden met extra testen, om meer geld te verdienen. Als een klant bijvoorbeeld op chlamydia moet worden onderzocht, testen zij óók gelijk of hij andere geslachtsziekten heeft. De klant betaalt voor iedere test bij. Van Bergen: „Zo worden de prijzen behoorlijk opgejaagd, terwijl het laboratorium nauwelijks extra werk heeft aan zo’n uitgebreidere test.” Om hieraan een eind te maken staat in de nieuwe medische richtlijnen nauwkeurig omschreven in welke gevallen de test mag worden uitgebreid, zodat laboratoria dit niet meer op eigen houtje mogen bepalen.

Voor de 29-jarige man die een dure soa-test onderging, maakt het niet meer uit. Hij heeft inmiddels een vaste, „liefdevolle” relatie. Dat geeft hem ook een „veiliger gevoel”, zegt hij. Geen risico meer op besmetting. En ook geen soa-tests meer. „Als je het zo bekijkt”, zegt hij, „is het stukken goedkoper om monogaam te zijn.”