Kies uw favoriete fragment van Zomergast Wouter Bos

Wouter Bos in zijn rol als informateur tijdens een Kamerdebat in oktober vorig jaar.
Wouter Bos in zijn rol als informateur tijdens een Kamerdebat in oktober vorig jaar. Foto ANP / Evert-Jan Daniels

In de vijfde aflevering van Zomergasten is vanavond voormalig PvdA-leider en huidig VUmc-bestuursvoorzitter Wouter Bos te gast. In de aanloop naar zijn keuze zet nrc.nl zelf alvast drie fragmenten op een rij die de Zomergast typeren, maar we willen graag ook uw favoriet weten én welke vraag u Bos zou stellen.

Wouter Bos (Vlaardingen, 1963) behoeft natuurlijk weinig introductie, hoewel het al weer meer dan drie jaar geleden is dat Bos zijn vertrek uit de politiek bekendmaakte. Bos begon zijn carrière in het bedrijfsleven en had verschillende advies- en managementfuncties bij Shell. In 1998 ging hij stage lopen bij PvdA-staatssecretaris Rick van der Ploeg. Later dat jaar kwam hij voor de sociaal-democraten in de Tweede Kamer. In 2000 werd Bos zelf staatssecretaris, van Financiën.

Succesvolle oppositieleider, matige campaigner

Bos werd na de Kamerverkiezingen van 2002, die door zijn partij onder leiding van Ad Melkert dramatisch werden verloren, de nieuwe leider van de PvdA. Als jong en eloquent partijleider deed Bos de partij uit haar as herrijzen: bij de verkiezingen van 2003 won hij bijna alle zetels terug die de PvdA tijdens de Fortuyn-revolte had verloren. Toch wist Bos zijn grootste ambitie, het premierschap, nooit te verwezenlijken. Bij de verkiezingen van 2006 verloor hij opnieuw van collega-VU-alumnus Jan Peter Balkenende (CDA).

Ondanks zijn verkiezingsnederlaag werd Bos vicepremier en minister van Financiën in het vierde kabinet-Balkenende. De hectische maanden in 2008 waren Bos’ hoogtijdagen in de politiek. Hij pendelde tussen parlement, ministerie en Brussel, was leidend bij alle grote beslissingen en domineerde het nieuws. Ieder woord deed ertoe, en Bos genoot er zichtbaar van. Als vicepremier overvleugelde hij zijn baas, premier Balkenende.

Balkenende IV was vanaf het begin een stroef huwelijk. Bos en Balkenende onderhielden een moeizame relatie. Ook waren er grote onderlinge meningsverschillen: achter de schermen verzette Bos zich tegen de plannen voor verdere marktwerking in de zorg van CDA-minister Ab Klink. Uiteindelijk strandde het kabinet door onenigheid over de Nederlandse bijdrage aan de militaire missie in Afghanistan.

Bos verliet politiek om meer tijd te besteden aan gezin

In maart 2010 maakte Bos bekend zich terug te trekken uit de politiek. Als reden gaf hij dat hij meer tijd aan zijn vrouw en kinderen wilde gaan besteden. “Als ik door zou gaan en premier zou worden na 9 juni, zie ik mijn eigen kinderen niet opgroeien”, aldus Bos. Over zijn tijd in de politiek zei hij:

“Ik heb de verantwoordelijkheden die dat met zich meebracht elke minuut gevoeld, er met ziel en zaligheid invulling aan gegeven en het bovenal als heel eervol ervaren.”

Een paar maanden na zijn vertrek uit de politiek ging Bos voor vier dagen per week aan de slag als partner bij KPMG. Hij bleef een tijdje uit de publiciteit, maar kwam vorig jaar weer in de schijnwerpers te staan toen hij politiek columnist van de Volkskrant werd en samen met VVD’er Henk Kamp informateur werd van het tweede kabinet-Rutte. Eind juni dit jaar werd bekend dat Bos de nieuwe bestuursvoorzitter van het VUmc zou worden. Afgelopen maandag had hij zijn eerste werkdag.

Bos wordt door journalisten geïnterviewd bij zijn vertrek bij paleis Huis ten Bosch.

Bos wordt door journalisten geïnterviewd bij zijn vertrek bij paleis Huis ten Bosch. Foto ANP / Robin Utrecht

Bos kan politiek inzicht goed gebruiken bij nieuwe baan

Dat Bos de Haagse hectiek maar moeilijk kon missen, bleek al uit het feit dat hij weer columns ging schrijven en regelmatig als politiek analist aanschoof bij programma’s als Knevel en Van den Brink. In zijn nieuwe functie bij het VUmc kan hij zijn politieke inzicht weer volop benutten, schreef onze binnenlandredacteur Hugo Logtenberg afgelopen week in NRC Handelsblad:

Als bestuursvoorzitter is Bos terug in het centrum van de macht van een turbulente miljardensector. Net als toen hij minister van Financiën was in het vierde kabinet-Balkenende (CDA, PvdA, ChristenUnie) en de kredietcrisis Nederland bereikte. Bos nationaliseerde ABN Amro, verleende staatssteun aan andere grote banken en schoot spaarders van de omgevallen bank IceSave te hulp.

In Den Haag stond Wouter Bos bekend als een solistisch opererende politicus die weinig loyaliteit kweekte in zijn directe omgeving, schreef Logtenberg. Maar hij werd ook geroemd om zijn dossierkennis en politiek inzicht. Dat laatste zal hij nodig hebben bij het VUmc, waar hem een majeure klus wacht: hij moet het imago van het ziekenhuis oppoetsen, de fusie met concurrent Academisch Medisch Centrum (AMC) in goede banen leiden en de verhoudingen binnen het VUmc herstellen.

Wat gaat Wouter Bos de kijker vanavond laten zien?

Gaat Bos, als kersvers bestuursvoorzitter van het VUmc, vanavond ziekenhuisseries laten zien, waarin artsen elkaar de tent uit vechten? “Nee, maar wel een ander fragment waaruit dat subtiel blijkt”, vertrouwde hij NRC Handelsblad onlangs toe. Of toont Bos de omstreden opnames met verborgen camera voor docusoap 24 uur: tussen leven en dood, waarvoor het VUmc is beboet? “Die behoren tot de fragmenten die de uitzending niet gehaald hebben. De opnames zijn allemaal vernietigd. En terecht.”

Bos zegt dat veel fragmenten van zijn verlanglijst alsnog afvielen na het terugkijken:

“Ze bleken dan toch minder extreem, geestig of schokkend te zijn dan ze ooit waren. Ik had bijvoorbeeld een fragment van Koefnoen waarin Ivo Niehe in een grot Osama bin Laden interviewt, in zeven talen. Toen moest ik er hard om lachen, nu vond ik het een beetje flauw. Dus die viel af.”

Verder wil Bos, voormalig PvdA-leider en minister van Financiën in bange tijden, beelden laten zien die tonen wat televisie met mensen doet: “Ik heb in de politiek twaalf jaar de macht van de media mogen voelen, dus dat vind ik wel interessant om te zien.”

Wouter Bos in gesprek met lijsttrekker Alphons Muurling tijdens een campagne-bijeenkomst voor de PvdA in Almere.

Wouter Bos in gesprek met lijsttrekker Alphons Muurling tijdens een campagne-bijeenkomst voor de PvdA in Almere. Foto ANP / Cynthia Boll

Wouter Bos in drie fragmenten

Geen ziekenhuisseries dus vanavond, maar ongetwijfeld wel veel politiek. Ter voorbereiding op de uitzending van vanavond hebben we drie fragmenten uit de carrière van Bos geselecteerd die hem volgens ons typeren.

Mooi of vooral ontluisterend inkijkje? De Wouter Tapes uit 2006
Het was bedacht als een registratie van zijn succesvolle gooi naar het premierschap, maar werd het verslag van een desastreus verlopen verkiezingscampagne. We hebben het over De Wouter Tapes, de tweedelige documentaire die VPRO Tegenlicht begin 2007 uitzond. Een team filmers onder leiding van Rudi Boon en Kees Brouwer kreeg toestemming om vanaf november 2005 anderhalf jaar lang mee te lopen met Bos. Hoewel zijn privéleven buiten beeld moest blijven, mocht de camera wel draaien tijdens de besprekingen met zijn naaste adviseurs en campagnemedewerkers.

De Wouter Tapes werden vooral zo’n bijzonder document omdat je het tijdens de twee documentaires mis ziet gaan. In eerste instantie leek het bij de PvdA niet op te kunnen, want de partij stond in maart 2006 op 60 zetels in de peilingen, de hoogste score sinds Den Uyl. De campagne voor de Kamerverkiezingen verloopt echter desastreus: het CDA slaagt erin Bos met het imago van draaikont op te schepen. In de documentaire zie je de stress op de gezichten bij Bos en consorten. Eindresultaat: 33 zetels in de Kamer, terwijl Bos er bij de verkiezingen van 2002 nog 42 wist te scoren.

Onze columniste Marjoleine de Vos schreef kort na de uitzendingen in NRC Handelsblad dat De Wouter Tapes duidelijk lieten zien dat het Bos aan overtuigingskracht ontbrak:

Bij de brainstormsessies waarin hij door een groep vrienden en medewerkers wordt aangevallen op zijn ‘bejaardenbelasting’, ziet hij eruit als iemand die geconcentreerd probeert een moeilijke som op te lossen, in plaats van als iemand die met overtuigingskracht gelooft in wat hij doet. Als je even het geluid afzet wordt het helemaal duidelijk. Bos legt in een pauze uit hoe hij dit soort aanvallen voortaan gaat pareren. Hij maakt brede armgebaren, onderstreept zijn woorden met wijzende bewegingen – met zijn lichaamstaal overschreeuwt hij zijn onzekerheid. Hij spéélt iemand die overtuigd is.

De Wouter Tapes zullen vanavond in elk geval niet in Zomergasten zitten. Bos zei daarover tegen NRC Handelsblad. “Misschien bij anderen, maar niet bij mij”, was zijn korte toelichting. Heeft hij dan spijt van De Wouter Tapes? “Nee, geen spijt.”

Bos op zijn best in zijn rol als nationaal crisismanager
Het hoogtepunt van de politieke carrière van Bos was toch wel zijn alom geprezen optreden als nationaal crisismanager in zijn tijd als minister van Financiën. Het uitbreken van de wereldwijde kredietcrisis eind 2008 komt voor Bos persoonlijk bijna als een verlossing. Hij excelleert in crisissituaties, toont zich een bekwame vakminister die bovendien de complexe noodhulp aan de financiële sector goed kan uitleggen, schreef NRC Handelsblad in maart 2010:

Schijnbaar moeiteloos koopt Bos het ene na het andere belang in een bank en verkoopt het verhaal dat daar bij hoort. Hij speelt met het onderwerp, kan improviseren en speecht met zichtbaar gemak uit het hoofd.

Onder Bos’ verantwoordelijkheid worden Fortis en ABN Amro genationaliseerd, wordt staatssteun verleend aan andere grote banken als ING en SNS en krijgen spaarders van de omgevallen bank IceSave hun geld terug. Wel durft hij DSB failliet te laten gaan.

Bos is in de periode van de kredietcrisis niet van de buis te slaan. Vooral bij talkshow Pauw en Witteman is hij een graag geziene gast. Zijn kennis van zaken en eerlijkheid vallen op bij zijn optredens. Op de vraag wanneer de crisis volgens hem tegen einde komt, antwoordt een eerlijke Bos in onderstaand fragment: “Ik zou het niet weten.”

Bos kan in debatten weerwerk bieden aan Wilders
De periode van Bos in Den Haag was ook de periode van de populariteit van Wilders’ PVV. Nadat de Fortuynrevolte de PvdA bij de verkiezingen van 2002 had gedecimeerd (de partij ging van 45 naar 23 zetels), wist Bos het roer om te gooien. Het werd binnen de PvdA steeds beter mogelijk problemen rond integratie te benoemen. In 2009 kreeg Bos binnen zijn eigen partij nog veel kritiek op de nieuwe integratienota Verdeeld Verleden, Gedeelde Toekomst, die te nationalistisch zou zijn en te veel de nadruk op problemen rond integratie zou leggen.

Waar Bos’ voorganger Melkert het in de debatten nog kansloos moest afleggen tegen de gewiekste Fortuyn, lukte het Bos om in televisiedebatten overeind te blijven tegenover PVV-leider Geert Wilders. Dat is een prestatie op zich, want de aanvallen van Wilders zijn altijd hard en persoonlijk. Zo verweet hij Bos in het EenVandaag-verkiezingsdebat van 2010 leiding te geven aan de ‘Partij voor de Arabieren’. Bos bleef rustig en probeerde Wilders inhoudelijk van repliek te voorzien:

“Ik wil een Nederland waarin ieders vrijheid evenveel waard is. Een Nederland waarin moslima’s over straat kunnen lopen zonder angst. [...] Waarin we ophouden te denken in moslims en niet-moslims. Wat de godsdienst van mensen betreft, daar ga ik niet over en wil ik ook niet over gaan.”

http://www.youtube.com/watch?v=t80ShDaNxB8

Wat is uw favoriete fragment van Wouter Bos, en: welke vraag zou u hem vanavond willen stellen? Laat het hieronder weten in de comments.