Nederlands is geen luxe

De gemeente Amsterdam stelt vast dat de helft van alle kinderen al op peuterleeftijd kampt met een achterstand in de beheersing van het Nederlands. Wie wil weten hoe schrikbarend dit bezig is uit te pakken, kan op onderzoek gaan in de sociale media, waar het wemelt van de onwaarschijnlijkste stijl- en spelfouten. In één moeite door kan worden vermoed, dat die taalachterstand niet een specifiek Amsterdams probleem is.

Amsterdam is nu van plan om de taalachterstand al op peuterleeftijd terug te dringen via een uitbreiding van het recht op kosteloze voorschoolse educatie, nadrukkelijk in samenwerking met de basisscholen. Die voorschool annex kinderopvang zal gedurende enkele ochtenden per week worden aangeboden voor alle kinderen, met een apart lesprogramma voor de kinderen met een achterstand. Juist de aanwezigheid van kinderen zonder achterstand is voordelig. Immers, een gemengde groep zal de taalvaardigheid meer bevorderen dan een groep waar het merendeel van de kinderen uit een sociaal zwak gezin komt, of uit een omgeving waar het Nederlands niet de eerste taal is.

Het effect van de voorschoolse aanpak is nog onduidelijk, de onderzoeken spreken elkaar tegen. Volgens buitenlandse studies zou een algemene voorschool voor iedereen goede resultaten opleveren. In Nederland laat taalachterstand zich nu bewezen ondervangen met intensief taalonderwijs in aparte schakelklasjes voor taalgebrekkige kinderen. Het voordeel daarvan is dat niet álle kinderen worden aangepakt via een systeem dat eigenlijk maar de helft aangaat.

Voorschoolse educatie bestaat al. Op advies van consultatiebureaus komen kinderen van 2,5 tot 6 jaar er terecht als er een achterstand is vastgesteld, meestal in relatie met een laag opleidingsniveau van de ouders. De onderwijsinspectie is er vooralsnog weinig tevreden over. Het is alleen al daarom aanbevelenswaard om de nieuwe voorscholen op te zetten in nauwe samenwerking met bestaande kinderdagverblijven. Zij hebben de expertise en de ervaring. Voldoet hun educatieve programma niet, dan hoeft dat geen reden te zijn om ze af te schrijven, maar om ze te begeleiden naar verbetering.

Nederlands is geen luxe, taalbeheersing is noodzaak. Voor een geslaagde schoolcarrière, voor een succesrijke loopbaan. Taalgevoel begint thuis, alle ouders dienen systematisch doordrongen te worden van het nut van praten met kinderen, van voorlezen, van liedjes zingen, in welke taal dan ook. Daar kan meer op worden ingezet. Voor behoorlijke Nederlandse taalvaardigheid kan een voorschool nodig zijn. Het is goed als die wordt aangeboden. Verplicht stellen gaat ver. Ouders mogen hun peuters thuis op laten groeien, zonder opgaaf van redenen.