Alle eruit! managers

Bedrijven zonder managers zijn in opkomst Je hebt niets aan managers, vinden ze bij softwarebedrijf Lable dat het zonder doet Maar een platte organisatie wordt ook ridicuul genoemd

Bij veel bedrijven is een managementfunctie de bekroning van een loopbaan, maar bij het Nederlandse softwarebedrijf Lable denken ze daar anders over. „Als iemand mij opbelt wanneer ik aan het werk ben en vraagt om de manager te mogen spreken, vraag ik of hij even tijd heeft. Want dan moeten er dertien verschillende mensen aan de lijn komen. Iedereen is hier evenveel baas”, zegt Martin Kuipers van Lable.

Lable is een beginnend bedrijf dat software maakt voor de zorgsector. Het is een onderneming zonder managers, maar ook zonder vaste functies. Op de visitekaartjes van Kuipers en zijn collega’s bij het bedrijf uit Leeuwarden pronkt alleen een telefoonnummer en een e-mailadres, geen functieomschrijving. „Ik ben blij dat er geen titel op staat”, zegt Kuipers. „Als ik na een lezing of een ander evenement een visitekaartje uitdeel, geeft dat vaak aanleiding tot een leuk gesprek.”

Bedrijven zonder managers raken in trek. In Nederland zijn er al een aantal bedrijven zoals Lable. Vooral binnen de IT-sector. Maar ook in andere branches wint een bedrijf met weinig hiërarchische lagen aan populariteit. Ook bij financieel dienstverlener Finext en bij Parktheater Eindhoven zijn er geen managers.

Vrijheid staat centraal in deze bedrijven. „Het is voor ons belangrijk om de vrijheid te hebben om zelf invulling te geven aan je rol binnen het bedrijf”, zegt Michiel Wijgmans die ook bij Lable werkt. „Ik hou me bezig met de organisatorische aspecten van het bedrijf, maar dat betekent niet dat ik dit ook voor altijd zal blijven doen.”

De meeste bedrijven kijken echter nog met de nodige argwaan naar bedrijven zonder managers. Het concept van een platte organisatie heeft het in het verleden al vaak moeten afleggen tegen de variant met een baas aan de top van een onderneming. Omdat die klassieke variant door de eeuwen zou hebben bewezen te werken.

Op dit moment gaat het financieel redelijk goed met Lable. Ieder jaar draait het bedrijf genoeg omzet om de veertien werknemers salaris te betalen én iets achter de hand te houden. De aanpak van Lable wordt erkend. De firma werd vorig jaar door het ministerie van Economische Zaken uitgeroepen tot ‘Slimste Bedrijf van Nederland’.

Toch is het verhaal van Lable geen onverdeeld succes. „We zijn een crisisbedrijf, omdat we altijd crisis gekend hebben”, zegt Wijgmans. Als gevolg ging de groei trager dan gewenst. „Soms wel een beetje frustrerend. Er is een tijd geweest waarin we nauwelijks onszelf konden uitbetalen. Maar we geloofden in dit bedrijf, nu kunnen we onszelf wel voldoende uitbetalen. Tegelijk hebben we met het hele bedrijf beslist dat we financiële reserves moeten aanleggen om niet ten onder te gaan, zoals zoveel beginnende bedrijven.”

Een platte organisatie geldt voor veel bedrijfsanalisten als ridicuul, maar het idee krijgt steun uit onverwachte hoek. In december 2011 stond er in de Harvard Business Review een pleidooi voor het managerloze bedrijf. Daarin werd scherp gesteld: ‘First, Let’s Fire All the Managers!’ (laten we eerst alle managers ontslaan). Zo zou de aanwezigheid van managers niet stimulerend werken en zijn werknemers beter in het werven van nieuwe collega’s. Het artikel was geschreven door een gasthoogleraar van de London Business School.

„Bij Lable hebben we nog nooit een vacature hoeven plaatsen”, zegt Kuipers. „Bijna alles verliep via spontane sollicitaties of via kennissen aan de Hogeschool in Leeuwarden.”

Personeel aannemen zonder manager is nog eenvoudig, maar het ontwikkelen van een langetermijnvisie voor een onderneming is toch lastiger, en vaak de competentie van een manager. Bij Lable lossen ze dit op door elke maand een plenaire vergadering te houden. Heel het bedrijf vergadert dan mee. Van de aankoop van een koffiemachine tot de projectstrategie voor de komende jaren: alles staat open voor discussie.

„Een idee wordt pas aangenomen wanneer er niemand binnen het bedrijf nog sterke tegenargumenten heeft. Het kan lang duren, maar op deze manier kan iedereen zich in hetzelfde idee vinden”, zegt Wijgmans.

In juni heeft het bedrijf een tweede vestiging geopend in Utrecht. Lable koestert plannen om software te ontwikkelen voor doeleinden buiten de zorgsector. Met twee verschillende teams zal de druk op het bedrijfsconcept zonder managers toenemen, weet men. Iedereen bij Lable begrijpt dat het eenvoudiger werken is in een kleine groep zonder managers omdat er dagelijks direct contact is.

De vrijheid van de werknemer moet centraal blijven staan bij Lable. Of zoals Kuipers zegt: „Wie weet wordt een collega wel fietsenmaker bij het bedrijf. Het voornaamste is dat we dat zelf bepalen en goed doen.”