VVD tegen ruimhartige excuses voor geweld Indië

De VVD is er geen voorstander van dat minister Frans Timmermans ruimhartig excuses maakt aan Indonesië voor het geweld tijdens de koloniale oorlog van 1945 tot 1949. Tweede Kamerlid Han ten Broeke is bang dat “de doos van Pandora wordt geopend als we excuses gaan maken voor allerlei fouten uit het verleden”, staat vandaag in NRC Handelsblad.

Tweede Kamerlid voor de VVD Han ten Broeke is bang dat "de doos van Pandora wordt geopend als we excuses gaan maken voor allerlei fouten uit het verleden".
Tweede Kamerlid voor de VVD Han ten Broeke is bang dat "de doos van Pandora wordt geopend als we excuses gaan maken voor allerlei fouten uit het verleden". Foto ANP / Robert Vos

De VVD is er geen voorstander van dat minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) ruimhartig excuses maakt aan Indonesië voor het geweld tijdens de koloniale oorlog van 1945 tot 1949. Tweede Kamerlid Han ten Broeke “zal de minister daar niet toe aanmoedigen”. Hij is bang dat “de doos van Pandora wordt geopend als we excuses gaan maken voor allerlei fouten uit het verleden”, staat vandaag in NRC Handelsblad.

Timmermans liet in april weten dat hij wel voelde voor een algemene spijtbetuiging. Hij zou “er persoonlijk geen enkel probleem mee hebben om zelf spijt te betuigen”. Zijn voorstel zal binnenkort worden voorgelegd aan de ministerraad, bevestigen bronnen rond het kabinet.

Zonder steun van de VVD lijkt het onwaarschijnlijk dat er excuses komen, bijvoorbeeld in november als premier Mark Rutte waarschijnlijk een bezoek aan Indonesië brengt.

Wel excuses voor bevolking Zuid-Sulawesi

Excuses worden voorlopig alleen gemaakt aan de bevolking van Zuid-Sulawesi, waar KNIL-commandant Raymond Westerling huishield tijdens de koloniale oorlog van 1945 tot en met 1949. De excuses zijn onderdeel van een schikking die eerder werd getroffen met tien weduwen van mannen die bij standrechtelijke massa-executies om het leven kwamen. De verontschuldigingen zullen worden uitgesproken door de Nederlandse ambassadeur in Jakarta.

Eerder maakte de ambassadeur al namens Nederland excuses voor het bloedbad in het Javaanse Rawagede. Ook toen keerde Nederland een schadevergoeding van ongeveer 20.000 euro per weduwe uit. Dit gebeurde pas nadat de rechter had geoordeeld dat de kwestie niet verjaard was. Sindsdien is die uitspraak voor Buitenlandse Zaken “leidend” bij andere claims.

In 2005 dicht bij algemene spijtbetuiging

Het dichtst bij een grotere spijtbetuiging kwam Nederland toen toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot (CDA) in 2005 uitsprak dat Nederland “aan de verkeerde kant van de geschiedenis” had gestaan door met militair ingrijpen te proberen de kolonie te behouden.

Uit angst voor schadeclaims maken regeringen vrijwel alleen excuses voor wandaden uit het verleden als ze daar in juridische procedures toe zijn gedwongen.

Het is nog onduidelijk wat Timmermans precies wil. Toen hij zich in april uitsprak, corrigeerde hij zichzelf in een radio-interview. Hij wilde “excuses, of euhm, spijtbetuiging moet ik correct zeggen”.