Opnieuw kritiek op rapport SEO

Voor de derde keer in een half jaar is er kritiek op onderzoeksbureau SEO. Het zou wetenschappelijk „onder de maat” werken.

Opnieuw ligt een onderzoek van het gerenommeerde Amsterdamse onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek onder vuur. In een nog niet gepubliceerd rapport dat in bezit is van deze krant haalt hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen, lid van de raad van advies van SEO, uit naar het rapport Het roer moet om over de plezier- en rondvaart in Amsterdam, dat eind vorig jaar verscheen.

Van Wijnbergen kwalificeert het rapport, waarvan SEO-directeur Barbara Baarsma medeopsteller is, als „een van alle kanten professioneel onder de maats rapport”. Hij schrijft dat het „een oppervlakkig, door vooroordeel en economisch onbegrip gedreven rapport is dat volledig faalt haar aanbevelingen fatsoenlijk te onderbouwen”.

In Het roer moet om adviseert SEO om de markt van de rondvaart onder voorwaarden open te gooien en af te stappen van het systeem van een beperkt aantal vergunningen. De pleziervaart moet tegelijkertijd worden beperkt. Het rapport is opgesteld in opdracht van de Gemeente Amsterdam en Waternet. Wethouder Carolien Gehrels lijkt haar beleid te willen baseren op het onderzoek.

Van Wijnbergen is door Amsterdamse reders ingeschakeld om het SEO-rapport te toetsen op wetenschappelijke merites. Hij constateert dat er „geen fatsoenlijke marktanalyse” is gedaan en dat SEO „geobsedeerd is met vrije toetreding”. De hoogleraar trekt een parallel tussen het opengooien van de taximarkt en de rondvaartmarkt en vreest voor taxioorlog-achtige situaties. „Onbegrijpelijk dat de SEO- studie dit probleem niet eens noemt.”

Het is voor de derde keer in korte tijd dat werk van SEO in opspraak komt. In juni werd een deel van het onderzoek naar de bijdrage aan de Nederlandse economie van brievenbusbedrijven bekritiseerd door drie hoogleraren, onder wie Van Wijnbergen.

Door een verkeerde rekenmethode zou de indirecte werkgelegenheid die het Nederlandse fiscale regime oplevert, flink zijn opgeklopt, zo constateerden zij in deze krant. Er kwam ook kritiek op het bedrag dat brievenbusbedrijven de schatkist zouden opleveren.

In Het Financieele Dagblad stelden deels anonieme bronnen dat de 1 miljard euro dividendbelasting die de brievenbusbedrijven zouden afdragen, veel te hoog is en dat SEO te weinig rekening houdt met structuren om deze taks te ontwijken. Baarsma publiceerde inhoudelijke reacties op de kritiek en liet weten achter het onderzoek te blijven staan.

In maart bracht SEO een discussion paper uit naar het effect van subsidie in het openbaar vervoer. SEO concludeerde dat de rijkssubsidies voor het openbaar vervoer de afgelopen jaren verdubbelden. Na kritiek trok SEO het rapport terug en gaf toe een fout te hebben gemaakt bij het vergelijken van de rijkssubsidies. Een herziene versie werd gisteren uitgebracht.

„Ze hebben afgelopen jaar verschillende rapporten uitgebracht die flink in de publiciteit zijn geweest, maar wetenschappelijk onder de maat waren”, zegt Van Wijnbergen desgevraagd. Als voorbeeld haalt hij de drie bovengenoemde rapporten aan.

Volgens de hoogleraar bestaat het risico „dat je niet meer als onafhankelijk gezien wordt als je voor lobbyclubs rapporten schrijft die zwak van niveau zijn en de opdrachtgever goed uitkomen”. Gevraagd naar zijn positie in de raad van advies van SEO antwoordt Van Wijnbergen: „Ik sta niet achter die rapporten en dat geeft frictie.”

SEO-directeur Baarsma stelt dat de kritiekpunten van Van Wijnbergen „zijn gebaseerd op een eenzijdige of verkeerde weergave van het SEO-rapport. Ook zijn er kritiekpunten die niet met feiten of argumenten worden onderbouwd”.

Zo wordt er in het onderzoek wel degelijk aandacht besteed aan problemen op de taximarkt maar gaat die vergelijking volgens Baarsma mank. „Het SEO-rapport benadrukt bovendien dat effectieve handhaving nodig is.”

Doelend op de reders die Van Wijnbergen hebben ingeschakeld stelt ze dat het „niet ongebruikelijk” is dat „door of namens belanghebbenden kritiek wordt uitgeoefend op een rapport waar belangen van die derden aan de orde worden gesteld”.

Baarsma benadrukt dat SEO onafhankelijk onderzoek doet. Die onafhankelijkheid houdt in dat onderzoek plaatsheeft „zonder vooringenomenheid, politieke kleuring of persoonlijk belang, volgens afspraak met de opdrachtgever, maar zonder dat deze bepalend is voor de onderzoeksresultaten en zonder dat de resultaten van het onderzoek afhankelijk zijn van een financieel belang”.