Waar droom je van, Ionica?

Therapie geeft zelfinzicht, wat leidt tot meer grip op het leven. Bekende Nederlanders nemen plaats op de sofa in de ‘cultuurkliniek’ van nrc.next. Deze week: een ‘wiskundemeisje’.

Illustratie Anne van wieren

HET INTERVIEW

Wat had beter niet door de mens uitgevonden kunnen worden?

„De sigaret. Ik gun mensen een kleine verslaving die minder slecht voor ze is.”

In welke eeuw zou je het liefst geboren zijn?

„Dan neem ik een gokje en ga ik voor de 22ste eeuw. Ik ben erg benieuwd hoe de wereld er over ruim honderd jaar uitziet. Hoe zien de scholen eruit? Rijden er nog auto’s? Is kanker genezen? Heeft iemand de Riemann-hypothese bewezen?”

Welk cliché past op jou?

„Je moet roeien met de riemen die je hebt. Het hele leven is één groot optimaliseringsprobleem. Je hebt bepaalde talenten, kunt andere dingen juist niet en er gebeuren continu allerlei dingen om je heen waaraan je niets kunt doen. Binnen die randvoorwaarden moet je er dan toch het beste van zien te maken.”

Van welk verhaal valt het slot je tegen?

„Met stip op één staat 11/22/63 van Stephen King. De recensies waren lovend, dus ik besloot voor het eerst in jaren weer eens iets van King te lezen. In het boek reist een man terug in de tijd om de moord op Kennedy te voorkomen. Er volgen prachtige beschrijvingen over leven in de jaren zestig. Maar King raffelt het einde af. De wereld blijkt vooral veranderd doordat het tijdreizen van de hoofdpersoon aardbevingen veroorzaakt. Te flauw voor woorden. Ik ga nooit meer iets van King lezen.”

Van welk beroep droom je, naast wiskundige zijn?

„Kinderboekenschrijfster. Als kind bezocht ik drie keer per week de bibliotheek. Ik keek alvast waar mijn boeken later zouden komen te staan.”

Welk boek ligt op je nachtkastje?

„Op dit moment herlees ik The Adventures of Sherlock Holmes. Op Lowlands ga ik aan de hand van Holmes iets vertellen over wiskunde. Holmes legt bijvoorbeeld ergens aan Watson uit dat in Londen ook bizarre dingen moeten gebeuren zonder dat er een crimineel plan achter zit. ‘Dat is onvermijdelijk als vier miljoen mensen zich verdringen op een paar vierkante kilometer.’ Dat is een prachtige introductie voor toeval en kansen.”

Naar welke muziek luister je graag?

„Ik houd van Nederlandse kleinkunst en gitaarbandjes met een zanger die van enthousiasme iets te hoog en een tikje vals zingt. Ik vind het fijn dat je tegenwoordig op last.fm precies kunt zien wat je luistert. De afgelopen twaalf maanden luisterde ik 628 keer naar Rufus Wainwright en 515 keer naar Frank Ocean. Belle & Sebastian, Paul de Munnik & Maarten van Roozendaal en Jens Lekman staan ook in mijn Top-10.”

Wat is je favoriete tv-programma?

„Ik heb geen tv, maar kijk veel via internet. Series als Parks and Recreations en laatst Derek van Ricky Gervais. Ze zijn erg grappig, terwijl iedereen uiteindelijk lief is voor elkaar. Ook kijk ik graag allerlei losse filmpjes op You-Tube. Mijn aanrader daar zijn de vrolijke wiskundefilmpjes van Vi Hart.”

In welke sport zou je je land willen vertegenwoordigen?

„Als we moeten winnen, is het beter dat we iemand anders sturen.”

Noem iets waarin je echt gelooft.

„Dat de meeste mensen het goed bedoelen. En dat één plus één gelijk is aan twee natuurlijk.”

Naast welke beroemdheid zou je bij een intercontinentale vlucht willen zitten?

„Kurt Vonnegut – ook al leeft hij niet meer. Hij is mijn favoriete schrijver. Hij klinkt in zijn essays als een erudiete en beminnelijke man. Hij analyseerde menselijk gedrag haarscherp, zonder bitterheid.”

Welk publieke figuur is de meest overschatte?

„Stephen King, zie boven.”

Welke vraag is je nooit gesteld, maar zou je wel graag antwoord op willen geven?

„Mag ik je een gratis en geheel verzorgde reis naar New York aanbieden?”

DE DIAGNOSE

Ionica Smeets bekijkt de wereld met een open, en tevens enigszins analytische blik. Die openheid is overigens een beetje schijn, want behendig negeert ze de serieuze implicaties van sommige vragen. Als je aangeeft het liefst in de toekomst geboren te zijn, geef je je natuurlijk niet echt bloot. Ook het antwoord op de laatste vraag – welke nooit gestelde vraag zou ze graag beantwoorden? – is nogal ontwijkend. Op de sportvraag krijgen we geen antwoord; misschien moet het niet verrassen dat een wiskundige onbekende factoren in de hand wil houden (tv alleen via internet: alles on demand). Maar krijgt het onbekende zo nog wel de ruimte? Laten we het culturele aanbod voor Smeets enigszins ontregelend te maken.

Filmtip: Heart of Darkness – geen verfilming van Conrads klassieker, maar een documentaire over het maken van Apocalypse Now, de Vietnamklassieker van Francis Ford Coppola. Wonderbaarlijk is het om te zien hoe stuurloos het ontstaan is geweest van een film waarin alles klopt. Om te zien hoe echt en schijn niet meer van elkaar te onderscheiden waren. En om een paar mensen tegen te komen van wie je je afvraagt of ze het écht goed bedoelen, of het nu fictie is of niet. Want dat is nauwelijks uit elkaar te houden – in de film niet en in de documentaire erover ook niet.

Boekentip: Paul Auster, The New York Trilogy. Omdat Auster verder gaat waar Conan Doyle ophield, dat wil zeggen bij de oplosbaarheid van een mysterie. In dit drieluik van postmoderne detectives geen probleemoplosser in de categorie Sherlock Holmes. Het boek valt alleen te begrijpen wanneer je aanvaardt dat de schrijver van het verhaal in het verhaal optreedt, letterlijk ook. Een beetje zoals de stelling van Kurt Gödel, over wiskunde, waarin hij beweert dat binnen elk wiskundig systeem een stelling valt te formuleren die de juistheid of volledigheid van dat systeem onderuit haalt. (Ionica Smeets zal het zelf vast duidelijker kunnen uitleggen.)

Muziektip: Bach, Das Musikalisches Opfer. Daarmee negeert de cultureel therapeut volkomen de veelzijdige muzieksmaak waarvan Smeets blijk geeft. Maar een wiskundige moet deze muziek tenminste eenmaal proberen, omdat die volgens Douglas Hofstadter een equivalent is van de kunst van Escher, of de wiskunde van de hierboven al genoemde Gödel (Douglas Hofstadters Gödel Escher Bach had dus ook een boekentip kunnen zijn). Bach is bovendien zo volmaakt als een bewezen stelling, en dat gunnen we Smeets inmiddels wel.

Tot slot. Een suggestie voor een bij vlagen analytisch wiskundige: wees vergevensgezind. Eén mislukte plot van een schrijver die Smeets al een tijd niet meer had gelezen en hij is meteen ‘de meest overschatte publieke figuur’. Ook wanneer Smeets teleurgesteld is in een schrijver moet ze leren geloven dat ook hij het misschien wel goed bedoelde.

Ionica Smeets treedt zaterdag 17 augustus op tijdens Lowlands. Het programma is te vinden op: lowlands.nl