Overvolle gevangenissen in VS: minder straf voor drugsdelict

Amerika wil af van de verplichte straffen voor kleine drugsdealers. Zo moeten de gevangenissen minder vol raken.

Komt er een einde aan de Amerikaanse ‘war on drugs’? Met de aankondiging van de Amerikaanse minister van Justitie Eric Holder dat rechters voortaan minder gebonden zijn aan de wettelijk verplichte minimumstraffen voor kleine drugscriminelen, zetten de VS gisteren een eerste, belangrijke stap in de hervorming van hun overbelaste gevangenissysteem. De aankondiging op het hoogste regeringsniveau is een breuk met de harde politiek van de jaren tachtig en negentig.

In een speech voor de American Bar Association in San Francisco, een beroepsorganisatie voor advocaten, noemde Holder de huidige verplichte minimumstraffen te rigide en ‘draconisch’. Hij presenteerde voorstellen om deze te omzeilen door de methodes van aanklagen aan te passen en aanklachten op een lager juridisch niveau te houden. Door bijvoorbeeld in een aanklacht de aangetroffen hoeveelheid drugs niet langer te noemen, kunnen aanklagers de strafmaat vrijer hanteren.

Ook zei Holder dat hij werkt aan het verruimen van de vrijlatingscriteria voor niet gewelddadige, oudere drugscriminelen die al een groot deel van hun straf hebben uitgezeten. Volgens Holder kan de regering-Obama zo miljarden dollars besparen.

De stap is grotendeels onthaald als verstandig – in de VS is de consensus groeiende dat de war on drugs niet langer houdbaar is. Zeker 17 staten hebben al op eigen houtje hervormingen doorgevoerd om iets te doen aan hun overvolle gevangenissen.

Sinds de toenmalige president Richard Nixon in 1971 de ‘war on drugs’ inluidde en onder de presidenten Ronald Reagan en Bill Clinton strenge wetten werden aangenomen, is de Amerikaanse gevangenispopulatie verzevenvoudigd, van rond de 200.000 gevangenen in 1970 tot 1,4 miljoen nu. „Amerika herbergt 5 procent van de wereldbevolking, maar bijna een kwart van de mondiale gevangenispopulatie”, zei Holder gisteren. Naar schatting de helft van de gevangenen zit voor drugsbezit of -handel. Jonge zwarten en latino’s zijn zwaar oververtegenwoordigd. De kosten hiervan worden geschat op meer dan 50 miljard dollar (38 miljard euro) per jaar.

Het belangrijkste doel van de war on drugs, terugdringen van het drugsgebruik, is op geen enkele manier bereikt. Productie en gebruik zijn alleen maar toegenomen.

Actiegroepen roepen daarom al decennia op voor een aanpak van mildere straffen en meer nadruk op preventie. Ook in de drugsproducerende naties van Latijns-Amerika roepen ex-presidenten sinds een aantal jaar op tot het beëindigen van de war on drugs en zelfs tot legalisering.

Voorstanders van hervorming in de VS bevinden zich niet alleen onder grote actiegroepen en Democraten maar ook onder prominente Republikeinen, zoals de senatoren en Tea Party-aanhangers Rand Paul en Mike Lee, die recentelijk samen met Democraten voor hervorming hebben gepleit.

Toch kiest de regering-Obama ervoor de eerste hervormingen niet in de vorm van een wetsvoorstel te gieten om politieke patstellingen te vermijden. Volgens de voorzitter van de commissie Justitie van het Huis van Afgevaardigden, de Republikein Bob Goodlatte, is Holder dan ook te ver gegaan: „Als Holder ons strafrechtsysteem wil hervormen, moet hij dat via het Congres doen”, zei hij tegen het persbureau AP.