‘Gameboyrug probleem jongeren’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Artsen en deskundigen waarschuwen voor een oprukkend fenomeen bij jongeren: de ‘gameboyrug’. „Jongeren in de groei zitten zo vaak kromgebogen boven hun smartphones, Nintendo’s of tablets, dat ze een kromme, vergroeide rug ontwikkelen.” Dat meldde de Volkskrant vorige week. Diverse sites namen het bericht over. Daarom checken we: neemt het aantal rugklachten onder Nederlandse jongeren toe?

Waar is het op gebaseerd?

De ‘gameboyrug’ of ‘zitbochel’ is vorig jaar juni onderzocht door Finse wetenschappers, die uit de MRI-scans van een grootschalige studie vaststelden dat 40 procent van de jongeren tussen 8 en 18 jaar al dezelfde rugproblemen heeft als een 50-jarige. De resultaten zijn in juni van dit jaar in Istanbul op een congres bekendgemaakt, waar 7.500 orthopedische specialisten samenkwamen. In het tijdschrift Medisch Contact waarschuwen orthopedische chirurgen voor een spectaculaire toename van jongeren met rugklachten door een verkeerde zithouding bij het gebruik van de computer, spelconsoles en smartphones.

En, klopt het?

Het Finse onderzoek van hoogleraar Teija Lund zegt dat rugpijn bij kinderen en jongvolwassenen is toegenomen. Veertig procent van de kinderen tussen 8 en 18 jaar heeft al de rug van een 50-jarige, blijkt uit het rapport. Bovendien blijkt dat 59 procent van de gezonde schoolkinderen en jongvolwassenen pijn in de onderrug ervaart op het moment dat ze 18 en 19 jaar oud zijn. Toen deze respondenten zeven en acht jaar oud waren, zei 9 procent pijn in de onderrug te voelen. „Een significante stijging”, besluit Lund.

Hoe komt dat? Verschillende studies hebben verschillende levensstijlfactoren onderzocht die invloed zouden kunnen hebben op het ontwikkelen van een slechte rug: overgewicht, roken, competitief sporten, een slechte zithouding en dus ook ‘screen time’. Maar Lund wil geen oorzakelijke verbanden leggen, omdat de cross-sectionele studies slechts samenhangende verbanden weergeven en geen oorzakelijke. Er is volgens haar „nood aan longitudinaal onderzoek”.

Toch is het stijgend aantal jongeren met rugklachten volgens enkele Nederlandse orthopedische chirurgen toe te schrijven aan een slechte zithouding. „Wij durven wél te spreken van een oorzakelijk verband”, zegt Andre Soeterbroek, mede-auteur van het artikel in Medisch Conctact. Verkeerd zitten tijdens de groeifase van de jeugd zou sinds de komst van de computer, de games, de tablet en de mobieltjes de afgelopen vijftien jaar sterk zijn toegenomen. Vandaar de naam ‘gameboyrug’. Jongeren die nu rugproblemen hebben, zijn vaak kinderen die opgegroeid zijn in de jaren 90. Het is ook een soortnaam voor het veelvoud aan spelcomputers die een verkeerde zithouding veroorzaken. De zittende levensstijl is volgens orthopedisch chirurg Karel Willems boosdoener. Wie voor een beeldscherm hangt, redeneert hij, neemt vaak een slechte houding aan. Als dat zich tijdens het groeien te vaak voordoet, ontwikkelen de rugspieren zich niet goed en wordt de wervelkolom minder goed ondersteund. Het gevolg is dat de tussenwervelschijven afslijten en er een soort van ‘bochel’ ontstaat.

Maar wat zeggen de cijfers over Nederland? De meest recente cijfers van geregistreerde rugklachten bij huisartspraktijken vinden we bij het Nationaal Kompas Volksgezondheid. In 2003 waren er per 1.000 huisartsregistraties 138,96 incidenties (aantal nieuwe gevallen) voor jongeren (man en vrouw) in de leeftijdsklassen van 0 tot 19 geregistreerd met nek- en rugklachten. In 2007 was dit opgelopen tot 179,58 per 1.000 voor diezelfde leeftijdsklasse. Een toename van 40,63 incidenties per duizend huisartsregistraties. „Een verontrustende stijging”, vindt Soeterbroek.

Recentere cijfers zijn niet goed te vergelijken. Sinds januari 2006 kan de patiënt rechtstreeks naar de fysiotherapeut, zonder verwijzing van de huisarts. „Daardoor neemt het aantal registraties bij huisartsen sterk af”, zegt Soeterbroek. Maar het aantal rugklachten is vermoedelijk nog steeds stijgende. Uit een steekproef van de Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg (LIPZ) onder 550 jongeren blijkt dat in 2012 18,3 procent van de patiënten jonger dan 18 jaar met een vorm van rugklachten naar de reguliere fysiotherapeut ging. In 2008 was dat nog 13,7 procent. Los van de leeftijd behoren rugklachten tot de twee grootste groepen klachten bij fysiotherapiepraktijken.

Conclusie

Artsen en deskundigen waarschuwen voor een oprukkend fenomeen: de ‘gameboyrug’. Uit een Fins onderzoek blijkt inderdaad dat 40 procent van de kinderen tussen 8 en 18 jaar de rug heeft van een 50-jarige. De Finse hoogleraar Teija Lund wil geen oorzakelijke verbanden leggen. Enkele Nederlandse orthopedische chirurgen menen wel dat kromme ruggen het gevolg zijn van een verkeerde zithouding door het gebruik van computers, tablets en smartphones. Huisartsen registreerden tot 2007 steeds meer jongeren met rugklachten. Ook fysiotherapeuten registreren de laatste jaren meer rugklachten onder jongeren. Op basis van deze argumenten beoordelen we de bewering als waar.