Zwartepieten bij begin vredesproces

Israël zet de hernieuwde vredesbesprekingen onder extra druk met de bouw van 1.200 nieuwe huizen in bezet gebied.

Iedereen wist dat het zou gebeuren. Dat Israël tijdens de pas hervatte vredesbesprekingen nieuwe bouwplannen in de nederzettingen zou aankondigen. De plannen lekten weken geleden al uit. En iedereen kon ook al de reactie van de Palestijnen voorspellen: boos en in beraad of het vredesoverleg nog wel verder gaat. De Palestijnse onderhandelaar Mohammad Shtayyeh noemde de aankondiging gisteren „een poging tot sabotage”.

Want het is knap pijnlijk, de aankondiging van bijna 1.200 nieuwe woningen voor joodse kolonisten in gebied dat Israël sinds 1967 bezet en dat de Palestijnen claimen als basis voor een onafhankelijke staat. De nederzettingen zijn volgens internationaal recht illegaal. En de timing van de aankondiging gisteren is frappant: drie dagen voor een nieuwe gespreksronde woensdag in Jeruzalem. Het vredesoverleg, dat in 2010 vastliep, is net hervat onder druk van de VS.

Maar niemand kent de intenties van de Israëlische premier Netanyahu. Wil hij het vredesproces een kans geven, of probeert hij de Amerikaanse vredespoging juist te torpederen? Zijn besluit tot meer bouw in bezet gebied is te verklaren, met het oog op zijn rechtse kabinet. In de Israëlische media circuleren berichten dat de nieuwbouw als compensatie geldt voor de kolonisten in de regering. Die zijn fel tegen de gefaseerde vrijlating, vanaf morgennacht, van 104 Palestijnse gevangenen. Daarom hebben de Palestijnen gevraagd.

Volgens de Israëlische pers zijn de jongste bouwplannen daarbij afgestemd met de Amerikaanse autoriteiten, die formeel tegen de bouw zijn omdat ze een obstakel vormen voor vrede. Ook de Palestijnen zouden vooraf van de plannen op de hoogte zijn geweest.

Netanyahu’s besluit wordt thuis echter als volgt uitgelegd: „We kunnen en zullen duizenden nieuwe huizen bouwen in Oost-Jeruzalem en er staan ruim tienduizend huizen klaar voor bouw in Judea en Samaria [de Bijbelse namen van de Westelijke Jordaanoever]. Dit is nog maar het begin. Deze trein is niet te stoppen.” Aldus sprak de minister van Huisvesting Uri Ariel – zelf kolonist – gisteren bij het leggen van de eerste steen van een joodse nederzetting in geannexeerd Oost-Jeruzalem.

En de Palestijnse president Abbas kan zijn eigen bevolking – die Israël en het vredesproces zeer wantrouwt – op deze manier moeilijk overtuigen dat de besprekingen ditmaal wel kans van slagen hebben. Decennia van mislukt vredesoverleg leverden de Palestijnen alleen maar meer joodse nederzettingen op, en dus minder bewegingsruimte en minder hoop op een eigen staat.

Maar Abbas kan ook moeilijk van het overleg weglopen. De VS en de EU hebben naar verluidt achter de schermen gedreigd dat degene die de schuld krijgt van het falen van de besprekingen dat zal voelen. Beide partijen zijn afhankelijk van westers geld. Dit verklaart mogelijk waarom Netanyahu en Abbas dit weekeinde alvast begonnen met het beschuldigen van de ander wegens sabotage van de besprekingen – dit in brieven geadresseerd aan Washington.

Tot nog toe lijkt het zogenoemde vredesproces nog het meest op een potje zwartepieten.