Geen reden voor paniek over ons dagelijks brood

Is elke dag brood eten ongezond? Zeker niet, meent . Bevolkingsgroepen leven langer op een dieet van koolhydraten, zetmeel en granen.

De factcheckers van nrc.next controleerden afgelopen donderdag een uitspraak van een eigenares van een saladebar: „Elke dag brood eten is ongezond.” Zij kwamen erachter dat in de voedselwetenschappers zowel voor- als tegenstanders van deze stelling blijken te zijn. Vandaar de wat onbevredigende uitkomst: niet te checken.

Behalve onbevredigend is die uitkomst ook onwaar. Zo overtuigend zijn de studies van wetenschappers die brood eten afraden namelijk niet.

Die wetenschappers hebben allemaal ongeveer dezelfde, steeds vaker gehoorde boodschap: koolhydraten, zetmeel en granen zouden slecht voor ons zijn. Koolhydraten worden in dit wetenschappelijke kamp verantwoordelijk gehouden voor zo ongeveer alle welvaartsziektes waar wij als samenleving mee worden geconfronteerd. Dergelijke redeneringen komen vaak voort uit een bevooroordeelde keuze uit wetenschappelijke studies. Ook de claims dat granen zorgen voor ontstekingen in het lichaam en dat in zetmeel verborgen suikers zitten hebben geen basis in gecontroleerde studies op mensen.

In het stuk wordt de glycemische index (GI) erbij gehaald om te laten zien hoe snel koolhydraten in de darm verteren en als glucose in het bloed worden opgenomen. De GI is echter een achterhaald begrip, omdat deze tot stand is gekomen op basis van onderzoek op personen op een nuchtere maag. Het feit dat in 99 procent van de gevallen mensen hun eten van de vorige maaltijd nog aan het verteren zijn, verandert de GI van voedsel al. Een banaan (hoge GI) zal zijn suikers niet snel af kunnen afgeven wanneer de maag nog vol zit met voedsel.

Langer leven door koolhydraten

Het meest treffende argument tegen het vermijden van koolhydraten, zetmeel en granen heeft te maken met zogenoemde ‘blue zones’. Wetenschappelijk onderzoek heeft op de wereld enkele gebieden geïdentificeerd waar de mensen significant langer en in goede gezondheid leven. Deze blue zones zijn Sardinië (Italië), Okinawa (Japan), The seventh day adventists (Californië, VS), Nicoya (Costa Rica) en Ikaria (Griekenland).

Het is niet moeilijk een inschatting te maken van de diëten van deze bevolkingsgroepen. Iedereen weet dat er in Italië en Japan veel pasta en rijst wordt gegeten en dus veel koolhydraten en zetmeel. Sterker nog, van alle bevolkingsgroepen in de blue zones bestaat het dieet voornamelijk uit koolhydraten en granen. Niet verwonderlijk aangezien dit een eenvoudige en goede energiebron is, waarmee deze groepen een levensduur halen die die van Nederland overtreft. Koolhydraten, granen en zetmeel vormen een eenvoudig toegankelijke voedselgroep, die op een efficiënte manier energie levert aan het lichaam. Het vermijden van deze voedselgroep is daarom niet aan te raden.

Zoals met alles is de (wetenschappelijke) conclusie dat overdaad schaadt en dat een middenweg de beste optie is. Natuurlijk, een overdaad aan koolhydraten en suikers is niet goed voor een mens, maar dit geldt voor alles. Zelfs van water kan je te veel drinken.

Het vermijden van koolhydraten, zetmeel en granen is niet alleen ongezond, het is ook bekend dat diëten die mensen ertoe aanzetten om bepaalde zaken niet of minder te eten eerder leiden tot een ongezonde verhouding met eten, zoals anorexia. Personen die een dieet volgen waarbij alles is toegestaan, maar met mate, blijken dit vaker vol te kunnen houden, zijn gelukkiger met hun leven en ontwikkelen minder snel een ongezonde verhouding met voedsel.