Draag roze in plaats van oranje in Sotsji

In nrc.next van afgelopen vrijdag maakt columnist Bas Heijne, in navolging van onder anderen Stephan Fry en Arthur Japin, zich hard voor een boycot van de aankomende Olympische Winterspelen in Sotsji. Hij bepleitte niet naar een land te gaan dat stelselmatig homorechten schendt. Scepsis over het nut van dit gebaar betekent weglopen voor een gewetensvraag, meent Heijne.

Ik kan mij vinden in zijn morele appèl. Ik draag de ‘LGBT-community’ (vreselijke term trouwens, het versterkt het idee dat het om een aparte groep in onze samenleving zou gaan) een warm hart toe. Ik ben vóór gelijke rechten, homohuwelijk, adoptierechten en tegen discriminatie op basis van huidskleur, religie, seksuele voorkeur of wat dan ook. Ja, het is walgelijk hoe de rechten van homoseksuelen in Rusland schaamteloos worden beknot. Ik vind de vergelijking van Stephan Fry tussen Sotsji 2014 en Berlijn 1936 niet vergezocht of smakeloos. Willen we de Russische president Poetin een podium bieden om zijn status te verhogen? Nee.

Het IOC moest zich eens achter de oren krabben of, bij het toewijzen van de Spelen, morele argumenten wellicht zwaarder moeten gaan wegen dan financiële belangen. Maar in dit geval is het kwaad al geschied.

Wat Bas Heijne en Stephan Fry nalaten te illustreren, is wat nu nog concreet te bereiken valt met een boycot. Stel dat we met de rest van de wereld (Winterspelen – dus laten we eerlijk zijn: met name de westerse wereld) inderdaad de komende Spelen in Rusland boycotten. Stel dat we die zelfs ergens anders organiseren, zodat sporters er niet eens de dupe van worden. Wat wordt de Russische homo daar beter van?

Het is onwaarschijnlijk dat de Russische overheid door een boycot spontaan een nieuwe, homovriendelijke koers gaat varen. Nog onwaarschijnlijker is ’t dat het sentiment van de gemiddelde Rus tegenover homo’s verbetert als het land van z’n Olympische Spelen ‘bestolen’ zou worden.

En wat onze eigen gewetensbezwaren betreft: hoe druk maken we ons na een paar maanden nog over de homorechten in Rusland, als de camera’s er niet meer op gericht zijn? Niet voor niets pleiten Russische homo-belangenorganisaties vóór doorgang van Sotsji 2014.

Bas Heijne hekelt terecht de Nederlandse cultuur een moreel standpunt in te nemen zonder dat het iets mag kosten. Maar wat kost het ons om vanuit onze ivoren toren te suggereren dat we eigenlijk moreel gezien vóór een boycot zijn? Een boycot is wellicht een groots gebaar, maar is het ook nuttig?

Laat de Spelen in Sotsji doorgaan! En laten we het podium van Poetin overnemen met onze eigen boodschap! Laat sporters in regenboogpakken de medailles winnen. Laat voor één keer roze, in plaats van oranje, onze nationale kleur zijn. Laat hoogwaardigheidsbekleders schitteren door afwezigheid. Laten we niet één, maar miljoenen gebaren maken! Een beetje voor onszelf, maar vooral voor en in Rusland.

Mattie Wiemer is kunsthistoricus en leraar Engels