Zinderende woestijn

Lawrence ontdekt tot zijn schrik dat hij geniet van moorden.
Lawrence ontdekt tot zijn schrik dat hij geniet van moorden.

Lawrence of Arabia (David Lean, 1962) Eén, 13.30 – 17.00 uur

Lawrence of Arabia, de moeder van alle epics die precies vijftig jaar geleden zijn Nederlandse première beleefde, stamt uit hoogtijdagen van de historische breedbeeldfilms, bedoelt om de concurrentie met televisie aan te gaan. En televisie was in zwart-wit en had monogeluid. De filmproducenten investeerden daarom in de eerste plaats in kleur en haalden uit de jaren twintig stammende plannen voor breedbeeldsystemen uit de ijskast. Zo werd Widescreen geboren. De bioscoop moest spektakel bieden met onmetelijke filmdoeken waarop kleurrijke historische of avonturenfilms werden vertoond met meerkanaals-stereogeluid.

Voor een regisseur leverden die grote formaten ook problemen op. Hij moest zijn beelden anders componeren en zo goed mogelijk gebruikmaken van het bijna twee keer zo brede doek. Componeren in breedbeeld levert gedurfde shots op. Zoals het schitterende shot in Lawrence of Arabia waarin we voor het eerst Omar Sharif zien opdoemen. Minutenlang volgen we hem als stipje in de zinderende woestijn terwijl hij langzaam op zijn kameel op de toeschouwer afrijdt. Het benadrukt de immensheid van de woestijn op een manier die in een klassiek kader niet had gekund.

Naast epische avonturenfilm over de strijd van de Arabieren tegen hun Turkse overheersers is Lawrence of Arabia vooral een karakterstudie van T.E. Lawrence (Peter O’Toole), de schrijver van het nog steeds populaire The Seven Pillars of Wisdom. De scène waarin hij tot zijn schrik ontdekt dat hij geniet van moorden is nog steeds huiveringwekkend.