Topthrillers die feit en fictie vermengen

Voor de vakantiekoffer maakt Arjen Ribbens een selectie: vier thrillers beoordeeld met vijf ballen, vier stadsgeschiedenissen.

Dennis Lehane: De infiltrant, The House of Books, 656 blz. €10

Het meesterwerk van een van de beste Amerikaanse misdaadauteurs: Dennis Lehane’s The given day uit 2008. Het decor: Boston na de Eerste Wereldoorlog, een stad in de greep van werkloosheid, de Spaanse griep en anarchistische aanslagen. ‘The powers that be’ verkeren op voet van oorlog met de ‘communistische’ vakbonden, die zich sterk maken voor de door armoede geteisterde bevolking. Danny Coughlin, een jonge agent, de zoon van een commissaris, wordt gevraagd om te infiltreren bij de pas opgerichte politievakbond. De infiltrant komt al snel tot de ontdekking dat zijn opdrachtgevers een veel groter gevaar voor de stad vormen dan de bonden.

De infiltrant is een groots epos over een turbulente episode uit de Amerikaanse geschiedenis, geschreven in een superieure stijl en met verraad als het centrale thema. Trouweloosheid speelt ook een rol bij een opmerkelijke verhaallijn die Lehane door zijn roman heeft vervlochten. Het boek begint en eindigt met Babe Ruth, de legendarische honkballer die in 1919 overstapte van de Boston Red Sox naar de New York Yankees. Ter verduidelijking: dat is alsof Barcelona-held Lionel Messi opeens het shirt van Real Madrid aantrekt.

Philip Kerr: Berlijnse trilogie, Boekerij, 688 blz. €19,95

Nog een imposante, historische stadsgeschiedenis verpakt in misdaadverhalen: Philip Kerrs Berlijnse trilogie, drie akelig goede romans over nazi-Duitsland.

Net als Lehane vermengt Kerr feit en fictie. Bernie Gunther, een naar Philip Marlowe gemodelleerde privédetective, heeft zich in het vooroorlogse Berlijn gespecialiseerd in het opsporen van vermiste personen. Gunther is een hondsbrutale en geestige anti-nazi. Maar wel een anti-nazi die zich bedient van dezelfde kwalijke praktijken als zijn tegenstanders. Op zijn speurtochten verkeert hij regelmatig in kringen van hooggeplaatste nazi’s, zoals Heinrich Himmler. Het knappe van de Gunther-romans is dat Kerr aannemelijk maakt hoe onduidelijk de scheidslijnen tussen goed en kwaad kunnen zijn.

Wie de smaak te pakken krijgt (de kans daarop is groot), is niet snel uitgelezen. Kerr schreef namelijk nog zes thrillers met zijn anti-held Bernie Gunther in de hoofdrol.

Jens Lapidus: Snel geld, A.W. Bruna, 432 blz. €10

De Zweedse strafrechtadvocaat Jens Lapidus schreef drie lijvige boeken over crimineel Stockholm: Snel geld, Bloedlink en Val dood. Een trilogie die minder wijdlopig en veel beter geschreven is dan de succesvolle Millennium-reeks van zijn landgenoot Stieg Larsson.

Lapidus schrijft als een mitrailleur: in staccatozinnen vol straattaal (petje af voor vertaler Jasper Popma). Een voorbeeld uit Snel geld: „Het leven scheet op Jorge. Het leven zoog paardenballen. Nooit terugstaren. Je altijd gewillig in je reet laten nemen – zonder te piepen. De bajes vrat zijn energie. Hij had een plan. En het was kapot goed.”

Bij Lapidus geen detective in de hoofdrol. Hij toont de stad steeds vanuit het perspectief van criminelen: jonge allochtonen uit de buitenwijken die met cocaïnehandel hun dure sneakers betalen of Joegoslavische bodybuilders die lol hebben in botten breken. Zeer onderhoudend. Of, om met Lapidus te spreken: kapot wreed.

Arnaldur Indridason: Onderstroom, Querido, 256 blz. €10

Reykjavik is het decor van de romans van Arnaldur Indridason. Een weerbarstige stad waar het altijd donker en koud lijkt, omringd door ruige natuur waar geen eind aan komt. Maar hoe geïsoleerd IJsland ook is, de boeken van Indridason gaan over verrassend herkenbare problemen: racisme, xenofobie, verslaving, kindermisbruik enzovoorts.

Het maakt niet veel uit welke van zijn zestien misdaadromans u uitkiest: ze zijn alle goed tot zeer goed. Niet alleen is de melancholieke inspecteur Erlendur (de hoofdpersoon in de meeste boeken) een sympathiek personage, Indridason is een stilist met een groot inlevingsvermogen en een fijnzinnig gevoel voor humor. Betere spannende boeken voor in de vakantiekoffer zijn lastig te vinden.