Internationale druk verstoort stille diplomatie van het IOC

Internationale druk noopt het IOC om van Rusland meer duidelijkheid te vragen over zijn homobeleid. President Obama schoot vrijdag te hulp.

Antwerpen, vrijdag: Belgische actievoerders houden een kiss-in voor het Russische consulaat.
Antwerpen, vrijdag: Belgische actievoerders houden een kiss-in voor het Russische consulaat. Foto AP

Van een boycot van de Olympische Winterspelen zal het volgend jaar wel niet komen, maar dat het Internationaal Olympisch Comité (IOC) in zijn maag zit met het Russische anti-homobeleid, werd gisteren duidelijk.

Nog onwetend van het feit dat de Amerikaanse president Obama zich later op de dag tegen een boycot zou uitspreken, maakte IOC-voorzitter Jacques Rogge vrijdag in Moskou duidelijk dat hij niet tevreden is met de uitleg van de Russische regering over de vorige maand ingevoerde anti-homopropagandawet.

De publiciteitsgolf stuurt de opzet van het IOC in de war om de kwestie via stille diplomatie op te lossen. Het Franse IOC-lid Jean-Claude Killy had als voorzitter van de commissie die de Spelen in Sotsji begeleidt de taak in goed overleg tot een vergelijk met de Russische regering te komen. Escalatie van de kwestie heeft dat voornemen verstoord.

Op tactisch optreden van de Russische minister Vitali Moeko van Sport, hoeft het IOC kennelijk niet te rekenen. De boycotdreiging is bedoeld om Rusland – een „ uniek land” – „onder druk te zetten”, zei hij vrijdag. Volgens Moetko is dat een reactie op het feit dat Rusland, nadat het twintig jaar geen aandacht had besteed aan topsport, nu dankzij het regeringsbeleid van Poetin weer meetelt. „Hoe sterker wij worden, des te meer dat hen niet bevalt.”

Obama bood de olympische beweging een vrolijker perspectief. Op de laatste persconferentie voor zijn zomervakantie keerde de Amerikaanse president zich tegen een boycot van de Winterspelen. „Dat is niet gepast nu een heel stel sportlieden er hard voor aan het werk is”, zei Obama. „Ik hoop dat homoseksuele en lesbische sportlieden er medailles winnen. Als Rusland die niet in zijn team opneemt, wordt die ploeg alleen maar zwakker”, aldus de president.

Ook de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans (PvdA) ziet een boycot niet als het enige juiste antwoord, liet hij vrijdag weten. De minister vindt gaan en „laten zien waar je staat” ook een uitstekende manier om duidelijk te maken dat mensenrechten een universeel karakter hebben en „niet kunnen worden ingeperkt omdat iemand toevallig homo, lesbienne, bi- of transseksueel is”.

Het IOC zal nu wel iets moeten doen. De Russische wet simpelweg accepteren kan gezien de internationale verontwaardiging niet, maar zich bemoeien met interne aangelegenheden is evenzeer uit den boze. Het belangrijkste middel dat het IOC ten dienste staat is het uitoefenen van druk, veel meer dan tot op heden gedaan is. Op die manier is bijvoorbeeld de Saoedi-Arabische regering vorig jaar gezwicht voor de jarenlange weigering vrouwelijke sporters naar de Olympische Spelen te sturen. De internationale verontwaardiging kan het IOC uitspelen. Poetin, voor wie de Winterspelen van 2014 in Sotsji een nationaal prestigeobject zijn, zal hoe dan ook gezichtverlies willen voorkomen.

Behalve met internationale heeft het IOC ook met interne druk te maken. IOC-leden roeren zich. Zoals de Puerto-Ricaan Richard W. Carriòn, een van de zes kandidaten om volgende maand Rogge op te volgen als voorzitter. Hij verklaarde tegenover de website Inside The Games dat de Olympische Spelen in de toekomst alleen nog maar gehouden moeten worden in landen waar wettelijke discriminatie van mensen is uitgesloten.

Het is nu de vraag of de Russische regering met een voor het IOC bevredigende verklaring kan komen. Op een persconferentie in Moskou, aan de vooravond van de WK-atletiek die daar worden gehouden, zei voorzitter Rogge dat het IOC niet volledig is gerustgesteld en op een aantal onderdelen nadere toelichting verlangt. Welke dat zijn liet hij in het midden. „Pas als we die hebben, kunnen we een standpunt innemen”, zei Rogge, die niet uitsloot dat het probleem ook kan zijn veroorzaakt door onduidelijkheid in de vertaling.

En de IOC-president benadrukte nog maar eens dat „sport een mensenrecht voor iedereen is”.