Himalaya houdt rivieren lang vol water

Foto Evelyne jacq

Ja. Nee. Ja. Nee, de ruim anderhalf miljard mensen die afhankelijk zijn van de rivieren die in de Himalaya ontspringen zitten voorlopig nog niet zonder drink- of irrigatiewater. De gletsjers waaruit rivieren als de Indus, de Ganges, de Brahmaputra en de Yangtze of de Mekong ontstaan gaan snel achteruit, maar mede daardoor zal de afvoer van de rivieren deze eeuw nog flink stijgen. Toenemende neerslag speelt ook een rol. Na 2150 zijn de meeste stroomgebieden uitsluitend aangewezen op regen en kan langs de oever van de Indus watertekort ontstaan.

Onderzoekers uit Nederland en Zwitserland berekenden het aannemelijk gletsjergedrag voor hoog gelegen deelstroomgebieden van de Indus en de Ganges en publiceren daarover deze week in Nature Geoscience. Eerste auteur is Walter Immerzeel van de Universiteit Utrecht.

De gletsjergebieden Baltoro (Indus) en Langtang (Ganges) werden virtueel onderworpen aan temperaturen en neerslagpatronen die tot aan 2050 respectievelijk 2010 worden verwacht en die door een waaier aan geavanceerde klimaatmodellen uit twee verschillende emissiescenario’s werden berekend: een gematigd scenario (RCP45) en het ongunstige scenario RCP85. De huidige emissies ontwikkelen zich grotendeels volgens RCP85.

Het zelf ontwikkelde gletsjermodel berekent het stromen en smelten van ijs (en sneeuw) in fijn detail en brengt, bijvoorbeeld, ook het effect van lawines in rekening. Bovendien nog zoiets als de aanwezigheid van puin op het ijsoppervlak.

Zoals ook nu al zichtbaar is zullen de gletsjers uit de gebieden Baltoro en Langtang snel dunner en korter worden – tegen 2150 kunnen ze verdwenen zijn. Maar tot die tijd zal hun totale waterafvoer (‘runoff’) hoog blijven. Aannemelijk is dat die tussen nu en 2050 zelfs nog flink zal toenemen. De door de klimaatmodellen voorspelde toenemende neerslag (regen en sneeuw) draagt eraan bij, voor het Langtang-gebied is dat zelfs de voornaamste component. De tijdelijk verhoogde waterafvoer van de Baltoro (stroomgebied Indus) komt vooral van het smelten van het gletsjerijs.

Al eerder heeft de groep van Immerzeel (Science, 11 juni 2010) er op gewezen dat er grote verschillen bestaan in gevoeligheid voor klimaatverandering tussen de rivieren die uit de Himalaya stromen. Indus en Brahmaputra zijn kwetsbaar, de andere veel minder.

Begin 2010 ontstond even commotie toen ontdekt werd dat het IPCC-rapport (2007) over gevolgen van klimaatverandering voorspelde dat de meeste Himalayagletsjers rond 2035 of eerder verdwenen zouden zijn. Dat bleek een vergissing.

Vorig jaar berichtten Thomas Jacob c.s. in Nature (9 februari) dat zij uit zwaartekrachtsmetingen maar een heel bescheiden ijsverlies in de Himalaya konden afleiden. Opvallend was vooral de jaarlijkse variatie.