Gezocht: zes miljard euro. Bij de zzp’ers?

Als het kabinet komend jaar zes miljard extra wil bezuinigen, zal er kritiek losbarsten. Dat wordt nog erger als een jaar later ook zzp’ers worden gekort.

Nog voordat het kabinet de besprekingen over de begroting heeft hervat, lag het de afgelopen week al onder vuur. Aanleiding was de berichtgeving in Het Financieele Dagblad dat de zzp’er – de zelfstandige zonder personeel – wel eens zwaarder belast zou kunnen worden. Een aanslag op de kleine ondernemer die op deze manier de bijstand wordt ingedreven, luidde de conclusie in de sociale media. Voor oppositiepartij D66 was het aanleiding om een Kamerdebat over „de zzp-boete van een half miljard euro” in het vooruitzicht te stellen. Na het zomerreces, dat pas op 2 september afloopt.

De heftige reacties laten zien dat de coalitie de komende maand nog heel wat kritiek kan verwachten. Bezuinigingen worden in de huidige economische situatie steeds minder makkelijk geaccepteerd. Snel wordt met scherp geschoten. De plannen om zzp’ers zwaarder te belasten moeten bijvoorbeeld nog worden uitgewerkt, treden pas in 2015 in werking en de verwachte opbrengst – 500 miljoen euro – staat keurig gemeld in het regeerakkoord van vorig jaar.

Stevige kritiek kan het kabinet, dat pas volgende week voor het eerst bijeenkomt, dan ook verwachten als het voor Prinsjesdag voor 6 miljard euro aan structurele bezuinigingen in 2014 moet presenteren. Dat is de eis van de Europese Commissie. Voordat de politici met vakantie gingen, werden de contouren van het nieuwe bezuinigingspakket al duidelijk. Naast de belastingverhogingen die in maart bekend waren gemaakt, mogen ministeries nog eens 700 miljoen euro minder uitgeven.

Daarnaast hoopt de coalitie op 1,2 miljard euro aan extra belastinginkomsten via nieuwe regels rond de zogeheten ‘stamrecht bv’. In zo’n bv zit in veel gevallen een ontslagvergoeding en het kabinet wil de mogelijkheid bieden dat dit geld in één keer komend jaar tegen een voordelig tarief wordt uitgekeerd. De rest van de besparingen komen vermoedelijk uit de zorg: de kostenstijging moet worden beperkt en minder mensen komen volgend jaar in aanmerking voor zorgtoeslag.

Voordat de coalitie de besprekingen over de extra bezuinigingen op 19 augustus hervat, wordt komende woensdag al duidelijk of de Nederlandse economie profiteert van het beginnende herstel in de rest van Europa. Dan presenteert het Centraal Planbureau een ‘tussenraming’ van de economische groei, het begrotingstekort en de koopkrachtontwikkelingen in 2014. Anders dan de afgelopen jaren hebben die prognoses geen gevolgen voor de omvang van de voorgenomen bezuinigingen. Brussel houdt immers niet langer vast aan een maximaal begrotingstekort van 3 procent, maar gaat akkoord met een structurele bezuiniging van 6 miljard.

Om die bezuiniging daadwerkelijk structureel te maken, moet er ook in 2015 extra worden gesneden. Niet alle maatregelen voor volgend jaar leveren immers ook in de daaropvolgende jaren geld op. Daarom wordt ook de komende weken al naar 2015 gekeken en komt ook de fiscale aanpak van de 800.000 zzp’ers op tafel. Het stoort met name de PvdA dat mensen in vaste dienst veel meer belasting betalen dan zelfstandigen. Zo betaalt een werknemer met een inkomen van 20.000 euro volgens het ministerie van Financiën ruim 3.100 euro belasting, terwijl een zzp’er met dat inkomen 216 euro af moet dragen. In coalitiekringen gaat men er zelfs van uit dat misschien wel een half miljoen zzp’ers als gevolg van allerhande toeslagen per saldo geld van de overheid krijgen, in plaats dat zij belasting betalen.

Daar staat tegenover dat zzp’ers veel minder rechten hebben, niet hoeven te rekenen op bijvoorbeeld een werkloosheidsuitkering en dat zij zich zelf moeten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. En veel zzp’ers maken zo weinig omzet dat zij nauwelijks een extra lastenverzwaring kunnen hebben. Daar komt bij dat juist de kleine zelfstandige voor de nodige flexibiliteit op de arbeidsmarkt zorgt. Vorige maand constateerde de Oeso nog dat Nederland tot de landen behoort met de strengste ontslagregels.

Vooral de VVD is gevoelig voor het argument dat het in deze slechte economische tijd moeilijk te verteren is om de hardwerkende ondernemer aan te pakken. Als het even kan, zo valt binnen de coalitie te vernemen, zal de lastenverzwaring voor zzp’ers lager uitvallen dan het half miljard dat nu op papier staat.