Een dag in het park

Park Spoor Noord in Antwerpen geeft een vervallen havenbuurt een nieuw gezicht. En een plek om te blijven hangen.

Het Antwerpse Park Spoor Noord is geen park om te zoenen: je vindt er nergens struiken of dikke bomen. Er zijn wel zes uitkijktorens en aan het eind van een zomerse zondagavond veranderen die van functie: twee pubers klimmen op de uitkijkpost naast de sportvelden. Daaronder wordt een verjaardag gevierd, een Marokkaans gezin moet nog aan de barbecue beginnen – er zijn twee openbare barbecueplekken. Op het terras van Cargo Zomerbar zitten vooral dertigers en veertigers aan pizza’s en Griekse salades. In een van de gestreepte strandstoelen is een man met zijn laptop op schoot in slaap gevallen.

10.00 uur, koffie en croissants

Om tien uur ’s ochtends waren bij Cargo de grote ijzeren hekken opengegaan: de enorme loods waar de koffie, croissants en sinaasappels dan al klaar staan, was tot 2001 een parkeerplaats voor treinstellen. De sporen zitten nog in de vloer. Met vooral Europees geld werd in 2009 de vroegere onderhoudswerkplaats voor treinen omgebouwd tot een park van 11 hectare dat de vervallen havenbuurt van Antwerpen-Noord sociaal omhoog moest trekken. Een eis van de omwonenden was dat er geen dichte begroeiing zou zijn, zegt Kristin Lenaers – die naast het park woont en er een blog over bijhoudt: NOORDlink. Anders zouden de junks uit de buurt de baas worden in het park.

Nu zijn dat overdag vooral de kinderen.

11.00 uur, water en wc’s

Vanaf 11 uur spuiten de fonteinen een laagje water in de vijver, waar je in rond kunt lopen of doorheen scheuren met een step. Er zijn kleine speeltuintjes met schommels en glijbanen en een grote, naast de vijver, met klimrekken. Vanaf deze zomer staan er naast het water grote borden van de gemeente: ‘Niet rennen, niet skaten of fietsen, geen flessen of glazen, niet eten of drinken, geen honden of andere dieren.’ En dan: ‘Veel waterpret!’

Wilde het nieuwe stadsbestuur – onder leiding van burgemeester Bart De Wever van de rechtse, Vlaams-nationalistische N-VA – Park Spoor Noord zo strenger aanpakken? Het zijn vooral allochtone jongetjes van een jaar of acht die toch door het water fietsen, maar er is niemand die er iets van zegt.

Achter de loods van zomerbar Cargo beheert Alfonsine Mersi (73) als kleine zelfstandige een container met wc’s. Voor veertig cent kun je er terecht, een tienrittenkaart kost 3,50 euro. Veel bezoekers van het park weten niet dat je gratis gebruik kunt maken van de toiletten in de buurtsporthal, voorbij de vijver. Maar daar hangen niet, zoals bij Alfonsine, vogelkooitjes met een kanarie en een Mexicaanse dwergpapegaai, en kinderen krijgen er geen snoepje als ze klaar zijn.

Mersi doet ook aan eerste hulp, en ze vangt kinderen op die hun ouders zijn kwijtgeraakt. Ze heeft zelf zeven adoptiekinderen uit Irak en Afghanistan grootgebracht. Dat moet je weten, vindt ze, om haar niet verkeerd te begrijpen als ze vertelt over allochtone kinderen uit de buurt die soms fietsen en stepjes stelen. „Ze hebben een keer mijn zoon opzij geduwd en het geld meegenomen, net toen ik even wc-papier aan het kopen was.” En juist afgelopen nacht is de bierton verdwenen die ze voor haar container had staan om te voorkomen dat wagens die bij Cargo komen laden en lossen te dicht langs de wc’s rijden.

Mersi’s toiletten en café-restaurant Cargo zijn alleen in de lente- en zomermaanden open, in de winter wordt de loods van de zomerbar gebruikt als slachtvloer voor de islamitische gemeenschap van Antwerpen.

In de lente en de zomer zijn er om de paar weken rommel- of kunstmarkten in de loods. Tegen een wand staat een groot scherm: voor de WK-kwalificatiewedstrijden van de Rode Duivels en wielerwedstrijden.

14.30 uur, picknick en Seefbier

Op deze zondagmiddag is er een receptie voor studenten van het Leonardo Lyceum: bijna afgestudeerde kappers, visagisten en grimeurs presenteren vanaf half drie in het park hun eindexamenwerk. Ze stappen door de vijver met avant-gardekapsels en kleren gemaakt van gerecycled materiaal, in rococostijl.

Er zijn veel toeschouwers, maar op het gras wordt door gevoetbald. Een Nederlands stel loopt langs met een picknickmand die ze vooraf telefonisch hadden besteld bij café-restaurant Caravan, naast het park. Voor 15 euro heb je dan brood, fruitsap, tabouleh of tzatziki, humus, Italiaanse kaas en worst, appelcake.

Op de paden in het park wordt op doordeweekse dagen fietsles gegeven. Vooral allochtone vrouwen doen mee. „Maar je ziet in die groepjes ook steeds vaker mannen”, zegt Kristin Lenaers. Ze is er trots op dat allochtone en autochtone Antwerpenaren naast elkaar bij de vijver zitten. En ze skaten samen in de skatebowl aan de rand van het park – in moeilijkheidsgraad de beste skatebowl van Europa. Lenaers: „Zelfs Amerikanen komen hier om aan wedstrijden mee te doen.”

Rondom Park Spoor Noord stijgen de huizenprijzen. Er worden nieuwe appartementen gebouwd, er komt ook een groot ziekenhuis. Steeds meer ICT-bedrijven en communicatiebureaus vestigen zich in de buurt. Hun werknemers lopen in de lunchpauze het park in en na het werk drinken ze Seefbier op het pleintje van de wijk Dam, net naast het park. Het recept van het Antwerpse Seefbier werd vorig jaar opnieuw ontdekt en wordt getapt in cafés als Caravan en Zeppelin.

Maar de dokwerkers zijn er ook nog: arbeiders van het Lobroekdok en het Willemdok in de Antwerpse haven. Op zondagmiddag drinken zij hun pintje in café Welkom, aan hetzelfde plein als de trendy cafés. Het park? Nee, daar komen ze niet. „Dat is voor ander volk. Niet van hier.”