Weduwen Sulawesi krijgen twee ton en excuses

Nederland betaalt tien Indonesische weduwen uit Zuid-Sulawesi in totaal 200.000 euro schadevergoeding vanwege de standrechtelijke executie van hun echtgenoten in 1947. Dat is het ministerie van Buitenlandse Zaken overeengekomen met de advocate van de weduwen, Liesbeth Zegveld. Ook zal de ambassadeur in Indonesië namens Nederland in het openbaar excuses aanbieden. Bij ‘zuiveringen’ onder leiding van Raymond Westerling op Zuid-Sulawesi vielen vele honderden slachtoffers.

Een claim van zeven kinderen van geëxecuteerden heeft Buitenlandse Zaken afgewezen. Zegveld stapt daarom namens hen naar de rechter.

Het is de tweede keer dat de staat een schikking treft met nabestaanden van slachtoffers van Nederlandse militairen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Twee jaar geleden kregen tien weduwen uit het Javaanse dorp Rawagede ook elk ongeveer 20.000 euro. De rechtbank in Den Haag had geoordeeld dat het bloedbad daar niet verjaard was en de staat daarom aansprakelijk bleef voor de schade.

Buitenlandse Zaken noemt de uitspraak in de Rawagede-zaak „leidend” voor deze en mogelijke toekomstige schadevergoedingen, maar benadrukt dat alleen weduwen en overlevenden daar aanspraak op kunnen maken. Zegveld is teleurgesteld over die interpretatie van het Rawagede-vonnis. „Veel overlevenden en weduwen zijn inmiddels overleden, maar kinderen die bewust de dood van hun vader hebben meegemaakt zijn er nog wel. Voor hen was die ervaring vaak nog traumatischer dan voor de weduwen.”

Ook hoopt Zegveld dat de staat besluit om niet alleen excuses te maken aan de weduwen van Zuid-Sulawesi, maar breder spijt te betuigen voor de wandaden tijdens de koloniale oorlog. Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) zei in april dat hij „er persoonlijk geen enkel probleem mee zou hebben om zelf spijt te betuigen”. Onduidelijk is of dit nog zal gebeuren.

Nadat de weduwen in Rawagede hun vergoeding hadden ontvangen, werden zij in hun dorp gedwongen een groot deel daarvan af te staan. „Dat gevaar bestaat in Zuid-Sulawesi ook”, erkent Liesbeth Zegveld. „De schadevergoeding is van de weduwen. Ze zijn erg blij met het geld en ze willen daar zelf controle over. We hebben met hun kinderen en de autoriteiten gesproken in de hoop dat het niet weer misgaat. Uiteindelijk ligt die verantwoordelijkheid daar.”