Prijzen stegen sinds 2008 niet zo snel als nu

De inflatie in Nederland is in vergelijking met andere Europese landen hoog. Een direct gevolg van de lastenverzwaringen van het kabinet.

De inflatie in Nederland bedroeg vorige maand 3,1 procent. Nederland heeft daarmee het op twee na hoogste inflatiecijfer van de Europese Unie. Sinds september 2008, toen de financiële crisis begon met het omvallen van de Amerikaanse bank Lehman Brothers, is de geldontwaarding niet zo hoog geweest, zo meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gisteren.

1 Waarom is de inflatie juist in Nederland aan het stijgen?

De toegenomen inflatie is vooral een gevolg van de forse huurstijging die sinds 1 juli is doorgevoerd. Woningbouwcorporaties mochten de huur met maximaal 6,5 procent verhogen, afhankelijk van het inkomen van de huurder. Door deze maatregel wil minister Blok (Wonen, VVD) het zogeheten scheefwonen bestrijden. Veel mensen met een relatief hoog inkomen wonen in goedkope huizen van wooncoöperaties. Normaal gesproken liep de huurverhoging steeds in de pas met de inflatie, maar vorige maand steeg de huur gemiddeld met 4,5 procent. Sinds 1995 is die stijging niet zo hoog geweest.

2 Is de stijging van de huur de enige oorzaak?

Nee, zeker niet. Zonder de huurstijging zou de inflatie vorige maan nog altijd op 2,8 procent zijn uitgekomen. Dat is flink hoger dan de gemiddelde inflatie in de eurozone. Die bedraagt namelijk 1,6 procent. Ook voor de huurstijging scoorde Nederland hoog: in juni bedroeg de inflatie 2,9 procent.

Vooral maatregelen van het kabinet zorgen al langere tijd voor een relatief hoge inflatie. Zo is vorig jaar de btw van 19 naar 21 procent verhoogd, steeg de assurantiebelasting en werden drank en tabak door hogere accijnzen duurder. Het CBS signaleerde dat ook kleding en telefoon- en internetdiensten duurder werden. De prijs van aardgas en nieuwe auto’s drukte juist de inflatie.

3 Wat merkt de consument van de inflatie?

Door de stijgende prijzen neemt de koopkracht van de consument af op het moment dat het inkomen minder snel stijgt. Dat gaat sluipenderwijs omdat de stijging relatief beperkt is. Het record in Nederland dateert van januari 1975 toen de inflatie 11,1 procent bedroeg.

Voor de langere termijn zijn de gevolgen van de inflatie veel groter. Mensen met spaartegoeden en pensioenreserves zien hun reserves aan waarde verliezen. De rente op spaargeld is met gemiddeld 1,5 procent momenteel laag, zeker in vergelijking met de inflatie. Daar komt nog bij dat de (grotere) spaarder 1,2 procent belasting moet betalen over zijn vermogen. In de huidige situatie wordt spaargeld jaarlijks 2 tot 3 procent minder waard. En dat geldt in veel gevallen voor de pensioenreserves. De meeste pensioenfondsen zijn al langere tijd geen gestopt met indexeren, de inflatiecorrectie.

4 Zijn er ook positieve gevolgen aan een hogere inflatie?

Als het geld minder waard wordt, zorgt dat er ook voor dat de schulden relatief lager worden. Voorwaarde is dan wel dat het inkomen minimaal met de inflatie mee stijgt. Dat is voor de meeste mensen de laatste jaren niet het geval en daarin lijkt niet snel verandering te komen. Komende maand zullen met Prinsjesdag nieuwe bezuinigingen ter hoogte van 6 miljard euro worden aangekondigd. Dergelijke bezuinigingen bestaan voor een belangrijk deel uit lastenverzwaringen, waardoor het besteedbaar inkomen verder zal dalen.

5 Blijft Nederland de komende tijd koploper in Europa?

In de Europese Unie doen alleen Roemenië (4,5 procent) en Estland (4,1) het slechter dan Nederland. In onze buurlanden ligt de inflatie onder de 2 procent, en dat is ook de doelstelling van de Europese Centrale Bank. Dit najaar zal de Nederlandse inflatie normaal gesproken weer dalen omdat dan het effect van de btw-verhoging – vorig jaar oktober ingevoerd – wegvalt.