Nu kan KPN zichzelf echt niet meer redden

Nieuwsanalyse

América Móvil van de Mexicaanse miljardair Carlos Slim wil het Nederlandse telecom- bedrijf KPN helemaal inlijven. Het is een reactie op de voorge- nomen verkoop van KPN-dochter E-Plus. Dat paste niet in de plannen van Slim.

Ruim een jaar nadat América Móvil zich meldde bij KPN, is het onvermijdelijke gebeurd. Het telecombedrijf van de Mexicaanse miljardair Carlos Slim, brengt een bod uit op KPN.

De Mexicanen waarderen KPN met dit bod op 10,2 miljard euro. Dat is een premie van 20 procent ten opzichte van de slotkoers van gisteren, maar een schijntje ten opzichte van de waarde die het Nederlandse bedrijf ooit had.

Toen Carlos Slim zich voorjaar vorig jaar meldde bij KPN werd hij niet echt vriendelijk ontvangen. Toen bood Slim nog 8 euro per aandeel, en dat vond KPN veel te weinig. KPN-topman Eelco Blok, net een jaar in functie als bestuursvoorzitter, hield de boot af met de klassieke disclaimer: KPN zal alle strategische opties onderzoeken. Maar veel opties had het bedrijf niet.

KPN moest bieden op een licentie voor de nieuwe generatie snel mobiel internet (4G) om zijn positie op de Nederlandse mobiele markt te consolideren. Alleen de licentie kostte al ruim een miljard en daar kwamen de investeringen voor het uitrollen van dit nieuwe netwerk nog bovenop.

Het is geld dat KPN eigenlijk niet heeft. Behalve de vernieuwing van het mobiele netwerk moet KPN namelijk ook investeren in een nieuw vast netwerk voor internetdiensten en de ouderwetse vaste telefoon. Een nieuw, modern glasvezelnetwerk is nodig om te kunnen concurreren met kabelaars als Ziggo en UPC, twee bedrijven die nadrukkelijk aan de weg timmeren. Ook de investeringen in glasvezel kosten miljarden.

Zo min mogelijk investeren om het verdiende geld terug te geven aan de aandeelhouders, de strategie waarmee Bloks voorganger Ad Scheepbouwer jarenlang succes had, was voor Blok geen optie meer. Want daarmee zou de machtige positie op de Nederlandse markt zeker verloren gaan.

Tegen deze achtergrond leek een strategische samenwerking met de Mexicaanse miljardair Carlos Slim nog niet zo gek. Zijn bedrijf had geld en kennis, en zag in KPN een strategische partner voor uitbreiding op de Europese telecommarkt.

Behalve de sterke positie op de Nederlandse markt, was KPN voor América Móvil interessant vanwege zijn belangen in België en Duitsland. In die twee landen heeft KPN strategisch sterke posities op de mobiele markt met respectievelijk BASE en E-Plus.

Door de hoge investeringen zag KPN zich genoodzaakt om een van die twee bedrijven te verkopen. Dat lukte echter niet, omdat kopers onvoldoende geld op tafel konden leggen door de financiële crisis. Zo werd de veiling van het Belgische BASE Company in de zomer van 2012 gestaakt.

Nadat Carlos Slim een belang van 28 procent in KPN had genomen, was er sprake van een gewapende vrede. In ruil voor de belofte dat Slim een jaar geen bod zou doen op heel KPN, kreeg de Mexicaan twee stoelen in de raad van commissarissen van KPN. Eelco Blok kreeg een jaar de tijd om zijn plannen met KPN te verwezenlijken. Maar beleggers hadden daar weinig vertrouwen in: op de beurs zakte het aandeel KPN in hoog tempo weg. Op het dieptepunt, afgelopen juni, was een aandeel KPN nog maar 1,39 euro waard.

Dat betekende een stevig verlies voor Carlos Slim, die niet bereid bleek de gewapende vrede te verlengen. Hij wilde zijn handen vrij houden. Het was voor Eelco Blok reden voor een vlucht naar voren. Eind juli kondigde KPN aan dat E-Plus – het Duitse kroonjuweel dat aan het begin van deze eeuw, op de piek van de internethausse, werd gekocht voor 40 miljard gulden (omgerekend: 17,5 miljard euro), zou worden verkocht.

Het Spaanse Telefónica bood ruim 8 miljard euro (in contanten en aandelen) voor KPN’s Duitse dochter. Een opmerkelijke stap, mede omdat niet duidelijk werd of de commissarissen van grootaandeelhouder América Móvil met de verkoop hadden ingestemd.

Met de opbrengst wilde KPN de investeringen in Nederland betalen en zijn positie uitbouwen. Maar met de verkoop kwam er ook een einde aan de oude droom van Wim Dik. De voormalige bestuursvoorzitter die leiding gaf aan de privatisering en de beursgang van KPN, wilde het bedrijf uitbouwen tot een pan-Europese telecomprovider. De miljardenovername van E-Plus, waar KPN bijna aan ten onder ging, was voor die strategie een cruciale stap.

Door E-Plus te verkopen legde KPN zich neer bij het feit dat het een groot telecombedrijf is op twee relatief kleine markten: Nederland en België. En dat was vermoedelijk niet de reden waarom Carlos Slim zoveel geld in KPN heeft geïnvesteerd. KPN was interessant omdat het in drie landen – België, Nederland en Duitsland – een sterke marktpositie heeft. Voor América Móvil, dat ook nog een belang (21 procent) heeft in het Oostenrijkse Telecom Austria, is dat een mooi opstapje voor de bouw van een pan-Europese telecomprovider.

Door E-Plus te verkopen zonder de instemming van de Carlos Slim, was een tegenzet van de Mexicanen onvermijdelijk. Al verwachtten veel analisten die niet op zo korte termijn, omdat América Móvil dan de schulden van KPN zou moeten overnemen en daarmee zijn goede kredietstatus zou kunnen verliezen.

Het dilemma voor Slim was: het belang in KPN verkopen, of een bod doen op het hele bedrijf. Verkoop van het belang in KPN zou hebben geleid tot een fors verlies voor América Móvil. En dus doet Carlos Slim precies wat Eelco Blok al een jaar lang probeert te voorkomen: hij doet een bod op heel KPN.

KPN liet vanochtend weten dat het bedrijf het bod van América Móvil „bestudeert”. Een klassieke reactie in dit soort situaties. Misschien meldt zich nog een andere bieder, maar met een belang van bijna 30 procent heeft Carlos Slim een zeer sterke uitgangspositie.

De rol van Eelco Blok lijkt dan ook uitgespeeld. Het kan zijn dat hij er voor de aandeelhouders nog wat extra geld uit kan slepen. Maar dat KPN in 2014 nog een zelfstandig Nederlands bedrijf is, lijkt vrijwel uitgesloten.