Avery toont hoe wij naar kunst kijken

Twintig jonge curatoren tonen in Parijs hun favoriete kunstenaars. Nouvelles Vagues voert de kijker langs 53 exposities in 8 arrondissementen.

De mensenklomp: video Beast Mutation van trio JocJonJosch, in galerie Claudine Papillon
De mensenklomp: video Beast Mutation van trio JocJonJosch, in galerie Claudine Papillon Foto JocJonJosch

53 exposities verspreid over één museum en 32 galeries in 8 arrondissementen – wie niet over stevige schoenen en een groot uithoudingsvermogen beschikt, kan kunstmanifestatie Nouvelles Vagues in Parijs beter overslaan. Een rode draad is er alleen in de vorm van een dikke roze verfstreep op de betonnen vloer van het Palais de Tokyo, de prettig rommelige, alternatieve vleugel van het Musée d’Art Moderne.

Curatoren spelen de hoofdrol op Nouvelles Vagues: een vakjury selecteerde 21 nieuwe namen uit dertien landen, die allemaal op hoogst individuele wijze het hun geboden podium claimen. Een stempel drukken, dat willen ze, en bij sommigen loopt dat mis: zij verpakken hun exposities in zoveel theoretisch, wollig jargon dat het je elke zin om het werk ook een eerlijke kans te geven ontneemt. Een voorbeeld: curator Isabelle le Normand „kwam langzaam achter het grote belang in haar leven van mensen wier naam met een ‘b’ begint”, en richtte Galerie Anne Barrault daarom in met… werk van kunstenaars wier naam met een ‘b’ begint. Het resultaat is een allegaartje van foto’s, video’s en bewerkte voorwerpen dat je zo weer bent vergeten.

Het kan ook simpeler, en krachtiger. De Brits-Indiase Shanay Jhaveri presenteert in zijn zaal in het Palais de Tokyo een groepje niet-westerse kunstenaars dat in het begin van de twintigste eeuw in Parijs woonde en werkte. Hij beoogt er meer mee dan hen zo alsnog een plekje in de westerse canon te bezorgen; deze ‘marginalen’ ondergingen wel de invloed van trends als het kubisme en primitivisme, maar behielden hun eigen visie en stijl. Van Amrita Sher-Gil (1913-1941), de eerste Indiase kunstenaar ooit die een opleiding in Parijs kon volgen, hangt er bijvoorbeeld een prachtig antwoord op de tropische schonen van Paul Gauguin: op haar Self Portrait as Tahitian (1934) staat Sher-Gil half ontbloot, ernstig en sterk als het Indiase zusje van Frida Kahlo.

Curator Marc Bembekoff heeft aan één bijdrage genoeg. Hij liet Braziliaan Henrique Oliveira (1973) een van zijn briljante, monumentale ‘bomen’ van stukken resthout bouwen in een hal van het Palais de Tokyo. Wortels, stammen en takken vloeien zo organisch over in muren en plafond dat het gebouw een boom lijkt, en de boom een gebouw. In Galerie Perrotin mag Charles Avery (1973) onder leiding van curator Tom Morton zijn gang gaan. De theorie achter It Means It Means! kan met gerust hart worden genegeerd, want Avery’s stripachtige tekeningen van de verveelde, verbaasde of juist betweterige bezoekers van een expositie van moderne kunst spreken voor zich. Dit zijn wij, toeschouwers, die zo graag willen begrijpen en het formuleren en praten niet kunnen laten, ook als de kunst daar helemaal niet om vraagt.

In Galerie Claudine Papillon worden onder de noemer Looking for Video films van achttien relatief onbekenden getoond, en ook daar zitten pareltjes tussen. Thierry Mouillé (1962) volgde en filmde van 2007 tot 2011 de colleges van een wiskundeprofessor aan het Collège de France. Dat is vijf jaar – maar je merkt er niets van. De video lijkt een loop, waarin de prof in een vormeloze gebreide trui zijn toverformules met krijt op een schoolbord krabbelt, om ze vervolgens weer uit te vegen. Een college om je kater bij uit te slapen, wat het handjevol toehoorders ook lijkt te doen. In vijf jaar tijd wordt er alleen af en toe van stoel gewisseld of duikt ergens een nieuwe student op. Intussen mompelt en krabbelt en veegt de prof maar door. In Beast_1 gebeurt nog minder: Joc, Jon en Josch, een trio dertigers dat elkaar op de academie in Londen ontmoette, klommen in hun nakie bovenop elkaar en testen voor het oog van de camera of en hoelang het lukt om zo, als één klomp mens met twee benen, te blijven staan. Heerlijk melig, en spannend ook nog.

Nouvelles Vagues. T/m 9 sept in Palais de Tokyo, 13, avenue du Président Wilson, Parijs. Inl: palaisdetokyo.com