Obama’s geduld met Rusland raakt op

Correspondent Rusland

In een ongebruikelijke diplomatieke zet heeft Amerikaanse president Obama gisteren een geplande afspraak met de Russische president Poetin afgezegd. Zoiets is sinds het einde van de Koude Oorlog niet meer voorgekomen.

De twee leiders zouden elkaar volgende maand ontmoeten in het kader van de G20, de bijeenkomst van wereldleiders in Sint-Petersburg. Bij de top zelf zal Obama nog wel aanwezig zijn. De reden voor het afzeggen van het onderonsje met Poetin is volgens het Witte Huis het gebrek aan vooruitgang in de gezamenlijke agenda in de afgelopen twaalf maanden.

Het tijdelijke asiel dat klokkenluider Edward Snowden vorige week kreeg van Moskou wordt als „een factor” genoemd, na een opsomming van andere onderwerpen waarop de agenda tussen beide landen volgens de VS is vastgelopen: (kern)wapenbeheersing, handelsrelaties, wereldwijde veiligheidsthema’s en mensen- en burgerrechten.

Met de verklaring lijkt een definitief einde te zijn gekomen aan de zogeheten reset policy die Obama jegens Rusland voerde nadat hij George W. Bush opvolgde: die van een frisse start. Dinsdag sprak Obama zich voor het Amerikaanse tv-publiek ook uit tegen de homofobie van de Russische staat. „Ik heb geen geduld met landen die proberen homo’s, lesbiennes of transgenders te behandelen op een manier die intimiderend of schadelijk voor hen is”, aldus Obama.

Het Kremlin meldde in een reactie „teleurgesteld” te zijn, maar behandelt het besluit vooralsnog slechts als directe reactie op de kwestie-Snowden. De Amerikaan kreeg asiel na informatie te hebben gelekt die erop wijst dat Amerikaanse veiligheidsdienaren e-mails over de hele wereld kunnen meelezen.

Volgens Poetins woordvoerder is het de schuld van de Verenigde Staten dat er geen uitwisselingsverdrag is tussen de landen, en weigerden de VS zelf eerder verdachten uit te leveren aan Rusland wegens de afwezigheid van zo’n akkoord. Volgens het Kremlin „onderstreept de kwestie dat de VS geen relaties op gelijkwaardige basis willen opbouwen met Rusland.”

Voordat Snowden naar Moskou kwam, speelden er al andere onderwerpen waar de Verenigde Staten en Rusland over van mening verschillen. Het belangrijkste conflict betreft de oorlog in Syrië, waar wapenleverancier Rusland aan de kant van de regering staat. De landen hebben de afgelopen jaren ook vermeende spionnen van elkaar uitgezet.

Vrijdag zullen de buitenland- en defensieministers van beide landen in Washington in gesprek gaan. Voor de Verenigde Staten is het belangrijk dat Rusland partner blijft tijdens de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Afghanistan. Dat verloopt deels via Rusland.

In Rusland lijkt er vooral vrees te bestaan dat de Olympische Winterspelen in Sotsji volgend jaar in een negatief daglicht komen te staan. „Elke poging tot politisering van de Olympische Spelen is niet in overeenstemming met de geest ervan en ondubbelzinnig contraproductief”, aldus de woordvoerder mensenrechten van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.