‘Elke dag brood eten is ongezond’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De eigenaar van de Amsterdamse saladebar SLA vorige week in een interview in nrc.next
De eigenaar van de Amsterdamse saladebar SLA vorige week in een interview in nrc.next

De aanleiding

„Het is ongezond om elke dag te lunchen met brood. En al zeker niet als meerdere keren per dag brood gegeten wordt, zoals veel Nederlanders doen”, zei de eigenaar van de nieuwe saladebar SLA vorige week in een interview in nrc.next. Lezer Carlien Erlings vraagt zich af of dit klopt, aangezien „het gros van de Nederlanders braaf twee keer per dag bammetjes eet”, zoals ze zelf beweert. Daarom checken we: is het ongezond om elke dag brood te eten?

En, klopt het?

De basisgrondstoffen van brood zijn water, tarwebloem of tarwemeel, zout en gist. Volgens het Voedingcentrum is brood een basisvoedingsmiddel en een uiterst voedzaam graanproduct. Brood is een belangrijke bron van koolhydraten – die energie geven aan je lichaam – en bevat ook andere onmisbare voedingsstoffen zoals eiwitten, vitamine B, calcium en ijzer. Bovendien zorgen vezels voor een goede stoelgang, zo valt op de website te lezen.

Brood is dus niet per definitie ongezond, maar veelvuldig gebruik ervan – zoals dagelijks brood eten – zou volgens verschillende wetenschappers op termijn wel ongezond zijn. Frits Muskiet bijvoorbeeld, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, roept in zijn boek De (vervelende) waarheid over granen – Hoe gezond is ons dagelijks brood? op om geen of zo weinig mogelijk brood, aardappelen, pasta of rijst te eten. Want brood is opgebouwd uit zetmeel, een ‘verborgen suiker’, dat suikerpieken in het bloed veroorzaakt en zo het verouderingsproces versnelt, meent hij. ‘Bovendien bevatten tarweproducten (brood of pasta) proteïnen die het immuunsysteem prikkelen en voor ontsteking in het lichaam kunnen zorgen’, stelt hij. Ook onderzoeker Kris Verburgh, auteur van het boek De Voedselzandloper, stelt op basis van diverse onderzoeken dat de suikers in brood het verouderingsproces versnellen en onder andere hart-en vaatziekten veroorzaken.

Voedingshoogleraar Frans Kok, tevens auteur van het boek Gezond eten, gewoon doen beweert precies het tegenovergestelde. „Voedingsmiddelen kun je indelen in ‘snelle’ en ‘langzame’ koolhydraten, afhankelijk van hoe snel ze het bloedsuikergehalte in het bloed verhogen. Producten als groenten, fruit en ook brood hebben complexe koolhydraten. Die worden langzamer afgebroken en de glucose komt geleidelijk, zonder pieken in het bloed. ”

Die opvatting lijkt echter niet te kloppen, zo blijkt uit de Glycemische Index (GI). Dat is een maat om te laten zien hoe snel koolhydraten in de darm verteren en als glucose in het bloed worden opgenomen. Uit de index is af te lezen dat wit- en bruinbrood juist producten zijn met ‘snelle’ koolhydraten die suikerpieken in het bloed veroorzaken.

Krijgen we duidelijkheid als we de verschillende soorten broden onderzoeken? Bij wit brood vinden we eensgezindheid: overdaad schaadt. Ook het Voedingscentrum raadt af om dagelijks wit brood te eten want „dat bevat te weinig koolhydraten, voedingsstoffen en vezels”, aldus directeur Roy van der Ploeg.

Veel mensen denken dat hoe donkerder het brood is, hoe gezonder. Maar dat is geen bruikbaar ezelsbruggetje meer. Volgens het Voedingscentrum wordt wit brood vaak donkerder gemaakt met moutextract of gekarameliseerde suiker. Die geven brood wel een donkere kleur, maar bieden weinig extra voedingsstoffen. Ook Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit Amsterdam en schrijver van het wetenschappelijk boek over voeding Wat is nu gezond? beweert dat „bruin brood net zo lekker wegkauwt als wit brood en het gezond lijkt, maar dat niet is. Wie gezond brood wil, moet volkoren nemen.”

Volkorenbrood dan maar? Het Voedingscentrum adviseert om dagelijks zeven sneetjes te eten, omdat het veel voedingsvezels, vitamines en mineralen bevat. Onderzoeker Kris Verburgh bevestigt dat volkorenbrood gezonder is dan wit brood, maar we eten er volgens hem te veel van. „Nog beter zou zijn om in de klassieke voedingsdriehoek het brood te vervangen door groente en fruit”. Verburgh deelt de mening van hoogleraar Walter Willett, een veel geciteerde Amerikaanse voedingswetenschapper verbonden aan de Universiteit van Harvard. Hij heeft de voedselpiramide – het Amerikaanse equivalent van de Schijf van vijf – herschreven, want „de klassieke voedseldriehoek van de overheid is verouderd en misleidend”, zo meent Willett.

Volgens de uitbater van de saladebar SLA is het ongezond om elke dag te lunchen met brood. Volgens het Voedingscentrum is brood een basisvoedingsmiddel en een belangrijke bron van koolhydraten. Volkorenbrood is gezonder dan bruin en wit brood, omdat het meer voedingsstoffen en vezels bevat en voor een goede darmwerking zorgt. Er zijn ook wetenschappers die zich baseren op de Glycemische Index en menen dat de koolhydraten in brood suikerpieken in het bloed veroorzaken, en zo het verouderingsproces versnellen. Zij vinden dat de basisvoedseldriehoek is verouderd en brood vervangen moet worden door groente en fruit. Omdat deze opvattingen lijnrecht tegenover elkaar staan en toch beide op onderzoek zijn gebaseerd, is het niet met zekerheid te zeggen of brood ongezond is of niet. Wij beoordelen de bewering daarom als niet te checken.

next.checkt verder nog: ‘Gameboyrug ernstig probleem onder jongeren’, aldus diverse media.