‘Die fusie heeft zo geen meerwaarde’

Flevoland verzet zich tegen de dreigende fusie met Utrecht en Noord-Holland. Gedeputeerde Bert Gijsberts mist een visie bij minister Plasterk.

De kans dat de fusie van Noord-Holland, Flevoland en Utrecht er echt van komt, deze kabinetsperiode? Die is nog geen 10 procent, schat VVD’er Bert Gijsberts. „Toch zijn wij alert. Bij een muggenbeet is de kans om malaria te krijgen ook heel klein, maar hij bestaat wél”, lacht hij.

Gijsberts is sinds november 2012 lid van Gedeputeerde Staten van Flevoland. De VVD’er is zeer kritisch over de fusieplannen van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA). Die wil de fusie in januari 2016 rond hebben. Het idee van vijf landsdelen dat VVD en PvdA in het regeerakkoord afspraken, komt oorspronkelijk van Gijsberts’ eigen partij. „Maar ik heb van niemand uit het kabinet, ook niet vanuit de VVD-geledingen, een doordachte visie gehoord hoe ons land opnieuw ingericht moet worden.”

Wat zijn uw bezwaren?

„Kijk, er is van alles voor te zeggen om opnieuw naar de bestuurlijke inrichting van Nederland te kijken. De taakverdeling tussen gemeente, provincie en Rijk kan beter en slimmer. Welke bestuurslaag regelt het vervoer, wie doet het wonen? Is het Rijk bereid taken los te laten en aan de provincies over te laten? En provincies moeten op hun beurt ook bepaalde onderwerpen meer aan gemeenten overlaten. Maar die discussie loopt helemaal niet.

„De fusie van deze drie provincies zou afgeleide moeten zijn van een visie op de herinrichting van Nederland, maar is nu doel op zich geworden. Daar heb ik grote moeite mee. Alleen de grenzen van een gebied opnieuw bepalen, dat is geen oplossing. Het onderliggende verhaal ontbreekt totaal. En de VVD’ers in de coalitie kijken stilzwijgend toe.”

Waarom verdedigen uw partijgenoten in Den Haag dit kabinetsvoornemen helemaal niet?

„Zij zitten achterover en denken, hier branden wij mooi onze vingers niet aan. Het idee komt uit de koker van de VVD, maar volgens mij is het thema bij niemand echt populair. En als je ziet hoe minister Plasterk zich met die fusie vereenzelvigt, dan is hij wel een heel trouwe medewerker. Volgens mij zou de VVD-fractie gewoon moeten zeggen dat Plasterk beter met een plan voor de totale herindeling van Nederland kan komen, dan dat hij nu probeert om dit landsdeel er met stoom en kokend water doorheen te krijgen.”

Dus in principe bent u vóór een fusie van Flevoland met andere provincies?

„Ja, als er tenminste een duidelijke meerwaarde is. Dan begint die hele onderneming bij ons, wat mij betreft. En de regionale democratie moet ook beter verdeeld worden dan in het huidige wetsvoorstel. Nu hebben wij allerlei samenwerkingsverbanden met het Rijk, de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam, bijvoorbeeld over weg- en spoorverbindingen. Ik heb me afgevraagd of wij als onderdeel van één groter landsdeel de belangen van Flevoland net zo goed hadden behartigd als in die gezamenlijke overleggen. Nee dus: nu zijn we volwaardig gesprekspartner, straks zouden we maar 9 procent van de Statenleden hebben. Dat moet anders.

„Je kunt niet vanuit een provinciehuis in Noord-Holland het windmolenbeleid in Emmeloord uitleggen aan de burgers daar. Je moet een ander kiesstelsel hanteren, dat rekening houdt met de inwonersaantallen van de huidige provincies. Ontwikkel dat sámen met provincies en gemeenten. Ga als volwassenen om de tafel en kijk meteen eerlijk naar wat die landsdelen aan taken allemaal kunnen uitvoeren, als het om wonen, landschap, energie of vervoer gaat.”

Heeft Plasterk u al toezeggingen gedaan over eventuele extra taken die het nieuwe landsdeel zou krijgen?

„Nee, nul. En dat kan ook niet, want daar heeft hij de andere vakministers voor nodig. Plasterk heeft zelf weinig in zijn portefeuille dat hij kan afstaan aan de landsdelen. Misschien hééft de minister wel een bredere visie over zo’n nieuwe taakverdeling, dat zou kunnen. Maar dan krijgt hij die niet gedeeld met de rest van het kabinet. Want bij alle andere departementen waarmee wij samenwerken leeft die fusie helemaal niet. Iedere vakminister is vooral bezig met zijn eigen problemen. Dat snap ik ook wel, gezien de economische crisis. Vergeleken daarmee is deze fusie een non-issue.”

Verwacht u dat de VVD in het parlement toch gewoon instemt met het wetsvoorstel?

„De Tweede Kamer is gebonden aan het regeerakkoord, dus die zal waarschijnlijk voor stemmen. En in theorie zou het kabinet steun voor deze fusie kunnen uitonderhandelen in de senaat, als onderdeel van een groter akkoord met de oppositiepartijen. Maar als de Eerste Kamer nuchter blijft nadenken en vooral naar het staatsrecht blijft kijken, dan zal zij niet met deze fusie kunnen instemmen. Natuurlijk, ik snap ook dat politiek soms een spelletje is, maar als je echt het huis van Thorbecke opnieuw wilt inrichten, dan mag dat geen spel zijn.

„Ik weet dat ook sommige VVD-senatoren dit voorjaar blij waren dat een meerderheid van de senaat minister Plasterk terugstuurde om met een nieuwe argumentatie voor de fusie te komen. Zij willen ook een visie over de gehele herinrichting van Nederland voordat ze hier voor kunnen stemmen. En ik heb geen enkel signaal ontvangen dat de minister daarmee bezig is.”