Hogere accijns blijkt niet altijd desastreus

De bierbranche keert zich tegen een accijnsverhoging, want biertoerisme zou hierdoor massaal toenemen Maar daar valt wel wat op af te dingen Bier is de laatste tien jaar juist goedkoper geworden

Foto Sake Elzinga

Redacteur economie

Aan de campagne te zien is het de Nederlandse bierbrouwers menens. Een gelikt filmpje, een promotieteam dat terrasjes bezoekt en de website stopbierbelasting.nl moeten zoveel mogelijk mensen aansporen de petitie tegen accijnsverhoging te tekenen.

Het kabinet wil de accijns op bier per 1 januari volgend jaar met 14 procent verhogen. De actie van onder meer de Vereniging Nederlandse Brouwers (VNB) moet ervoor zorgen dat het kabinet wel twee keer nadenkt voor het die verhoging doorzet.

Gemor tegen accijnsverhoging is niet zo bijzonder, een dergelijke omvangrijke campagne wel. „We doen het liever ook niet”, zegt directeur Cees-Jan Adema van de VNB. „Het laat zien hoe hoog het ons zit.”

Vrijwel verdubbeld

De strijd rust op een aantal argumenten. De bieraccijns in Nederland behoort al tot de hoogste in Europa. Als de verhoging doorgaat, is de accijns op bier in dertien jaar vrijwel verdubbeld. En, belangrijk: de accijnsverhoging levert helemaal niet zoveel op als de overheid stelt, ze zou zelfs geld en banen kosten.

Volgens de brouwers doen Nederlanders namelijk massaal aan biertoerisme: vooral mensen uit de grensstreek slaan in België of Duitsland bier in. Bij de oosterburen is een krat mede door lagere accijns namelijk 2 euro goedkoper.

Het is steevast het geluid als de accijns in Nederland wordt verhoogd. Of het nu gaat om alcohol, tabak of benzine. Pomphouders, slijters, en brancheverenigingen klagen en waarschuwen dat ondernemers kopje onder gaan. Ook nu. Biertoerisme leidt volgens de brouwers namelijk tot veel lagere inkomsten voor de schatkist en zorgt voor banenverlies. Er zouden zeker driehonderd banen in de biersector verloren gaan als de verhoging doorgaat.

Dat klinkt bijna hetzelfde als in 2008 toen men aan de vooravond stond van een bieraccijnsverhoging van 30 procent. „Desastreus”, volgens het Centraal Brouwerij Kantoor. Er zouden tweehonderd banen verdwijnen en de overheid zou de 100 miljoen extra inkomsten niet binnenhalen, omdat iedereen massaal de grens over zou gaan. Dat bleek onjuist.

160 brouwerijen

Opvallend genoeg groeide het aantal brouwers de afgelopen jaren zelfs. In Nederland zijn op dit moment zo’n 160 brouwerijen actief, veertig meer dan vorig jaar. Bier in Nederland werd – mede dankzij de vele aanbiedingen in de supermarkt – ook goedkoper. Uit de consumentenprijsindex van het CBS blijkt dat de prijs van een liter bier van 1,43 euro in 2003 naar 1,33 euro in 2012 daalde.

Staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) reageerde onlangs nog op onderzoek van bureau Regioplan dat in opdracht van de brouwers was uitgevoerd. Daaruit bleek dat de inkomsten van de accijnsverhoging van 10 procent dit jaar tegenvielen. Weekers stelt daarentegen: „De bieraccijnsontvangsten over 2013 lopen tot dusverre volgens de verwachting van het kabinet.” Hij laat nu onderzoeken hoe het met de ‘grenseffecten’ zit.

Iedereen is het erover eens dat er sprake is van biertoerisme in de grensstreek. Vooral naar Duitsland, dat dankzij lagere btw en accijns een van de laagste bierprijzen van Europa kent. Volgens de VNB kost een krat bier in Nederland nu gemiddeld 11,60 euro. Volgend jaar zou dat 12,04 euro zijn, terwijl in Duitsland 9,14 euro wordt betaald.

Maar over de omvang van het biertoerisme bestaat onduidelijkheid. De brouwers stellen op basis van onderzoek van Regioplan dat een op de tien biertjes over de grens wordt gekocht, maar de methodiek lijkt aanvechtbaar. Zo worden conclusies getrokken over het gedrag van miljoenen consumenten in de grensstreek op basis van 81 ondervraagden die in Duitsland bier kochten.

Volgens onderzoeker Sandra van Ginniken van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP moet bovendien worden gekeken naar de andere component van alcoholaccijns. „Die is ook bedoeld als ontmoediging van de consumptie. Bovendien dekt de accijns bij lange na niet de maatschappelijke kosten van alcoholmisbruik.”