Hoe wordt straks de allereerste burger van kweekvlees gepresenteerd?

Wetenschapper Mark Post met schaaltjes stamcellen in zijn handen, waarin hij zijn hamburger groeit.
Wetenschapper Mark Post met schaaltjes stamcellen in zijn handen, waarin hij zijn hamburger groeit. Foto Reuters / Francois Lenoir

Vandaag presenteert hoogleraar Mark Post ‘s werelds eerste ‘kweekburger’. Kweekvlees is een alternatief voor de huidige vleesproductie. Van één stamcel kunnen 100.000 hamburgers worden gemaakt.

Stel je eens voor: een hamburger die is gekweekt uit twintigduizend reepjes spierweefsel. Het klinkt als een enge experimentscène uit een sciencefictionfilm, maar Nederlandse wetenschappers werken al jaren aan kweekvlees. Vandaag (14.00 uur Nederlandse tijd) presenteert Mark Post, hoogleraar vasculaire fysiologie aan de Universiteit Maastricht, op een speciale persconferentie in Londen eindelijk zijn hamburger-uit-een-bakje.

Post doet al sinds 2008 onderzoek naar kweekvlees, dat een alternatief zou moeten bieden voor de huidige vleesproductie. Sinds die tijd kweekt hij ook vlees in een lab. Dat begon met het kweken van muizenspierweefsel, later stapte hij over op de cellen van koeien. Tijdens de presentatie vandaag wil hij laten zien dat het geen futuristisch idee is.

Hamburgers kweken begint met de stamcellen van runderen in een petrischaaltje. In het geval van Posts ‘kweekburger’ zijn er meer dan 50 miljard stamcellen nodig, die uiteindelijk uitgroeien tot een volwaardige hamburger. Eén stamcel wordt vermenigvuldigd tot 50 miljard cellen, die weer uitgroeien tot spiercellen. Zo’n vijftig spiercellen vormen dan een spiervezel en die vezels samen vormen spierweefsel. Vlees bestaat vooral uit spier, dus dan krijg je, simpel gezegd, kweekvlees.

Bron nrc.next

Om 14.00 uur Nederlandse tijd werd de burger gepresenteerd in Londen. De persconferentie was live te volgen via de siteCulturedbeef.net.

Zo’n gekweekte burger ziet er dan zo uit:

De gekweekte miniburger. Foto Mark Post

Deze hamburger kost 250.000 euro

Er wordt al jaren aan (milieuvriendelijkere) alternatieven voor vleesproductie gewerkt. We kennen allemaal sojamelk en tofublokjes, maar tot op heden staat kweekvlees nog in de kinderschoenen. Het is niet het goedkoopste alternatief. Sterker nog, Posts hamburger kost zo’n 250.000 euro.

Het Nederlandse onderzoek naar kweekvlees werd tussen 2005 en 2009 gesubsidieerd door het Ministerie van Economische Zaken, dat 2 miljoen euro investeerde. Maar na 2009 was het, op twee kleine projecten na, afgelopen met het onderzoek. Post wilde verder, maar had geen geld. Tot zich halverwege 2012 een vooralsnog anonieme filantroop meldde die drie ton doneerde zodat Post zijn onderzoek kon voortzetten.

Voorstanders

Volgens voorstanders zou kweekvlees het water-, land- en energieverbruik dat nodig is om vlees te produceren enorm kunnen terugdringen. Daarnaast zou het de uitstoot van broeikasgassen, een andere bijkomstigheid van de vleesproductie, kunnen verminderen.

Tegenstanders

Tegenstanders zeggen dat het te duur is en dat voor het alternatief van Post altijd dieren nodig blijven. De stamcellen die Post gebruikt zullen inderdaad altijd van dieren komen: “Anders zou het geen vlees zijn”, zegt Post zelf.

“Kweekvlees is een alternatief dat naast de huidige vleesproductie kan bestaan. Maar voor deze technologie zijn wel veel minder koeien nodig. Van één stamcel kunnen namelijk ongeveer 100.000 hamburgers worden gemaakt.”

Post vertelt over de kweekburger in zijn lab:

Wat kunnen we vandaag precies verwachten?

“Het stukje vlees wordt als echte hamburger gepresenteerd, met alles erop en eraan. Op een duur broodje natuurlijk, dat mag ook wel voor die prijs.”

Komt er ook een bekende chef à la Gordon Ramsay of Jamie Oliver om de burger te flippen?

“Nee, daar zijn we wat terughoudender mee geweest. We wilden de presentatie meer een wetenschappelijk karakter geven dan een showkarakter. Er zijn geen topkoks uitgenodigd, alleen journalisten. We willen met deze presentatie de boodschap over kweekvlees naar buiten brengen: dat het kan, en dat het noodzakelijk is om serieuze problemen van de huidige vleesproductie aan te kaarten.”

Wilt u het gewone publiek niet ook van het vlees laten proeven?

“Zover zijn we nog niet. In dit stadium kunnen en willen we ‘normale’ mensen het product nog niet laten proeven – daar is het namelijk nog niet klaar voor. Het echte product dat uiteindelijk in de supermarkt moet komen te liggen, kan nog wel een jaar of tien à twintig op zich laten wachten.”

Een echt diervrije hamburger kan niet worden gemaakt, of toch wel?

“We zijn bezig met de voeding die cellen nodig hebben om te groeien. Daarin zitten stoffen als: aminozuren, suikers, vitaminen, mineralen, kortom alles waardoor een cel kan groeien. Een klein deel van die voeding komt nu nog uit bloed. Dat bloedgedeelte willen we vervangen door synthetische alternatieven. En daar hebben we al succesvolle testen mee uitgevoerd.”

    • Judith Laanen