Adam en Eva zijn tóch even oud, genetisch gezien

‘Eva’ en ‘Adam’ waren misschien tóch tijdgenoten. De laatste directe voorvader van alle nu levende mannen leefde tussen de 120.000 en 156.000 jaar geleden in Afrika. In dezelfde periode leefde de vrouw waar alle vrouwen op de wereld van afstammen: tussen de 99.000 jaar en 148.000 jaar geleden.

Dat blijkt uit een uitvoerige analyse van het mannelijke Y-chromosoom onder verschillende volken (Science, 2 augustus). Vorige onderzoeken wezen erop dat ‘Adam’ een stuk jonger was dan ‘Eva’, tussen de 50.000 en 115.000 jaar oud. Toen was de uitleg dat mannen meer nakomelingen kunnen verwekken dan vrouwen. Eén relatief laat levende ‘supervader’ zou de voorvader van alle mannen zijn geworden.

Voor hun nieuwe schatting hebben Amerikaanse genetici alle varianten op het Y-chromosoom van 69 mannen in kaart gebracht. Daaronder waren San uit Namibië, verschillende pygmeeënvolken, Jakoeten uit Siberië en Maya’s uit Mexico. Het Y-chromosoom werd aanvankelijk genegeerd in DNA-sequensprojecten, omdat apparaten zich verslikten in de vele repetitieve regio’s op het chromosoompje.

Nu kruipen stamvader en oermoeder weer een beetje naar elkaar toe. Het is overigens niet zo dat ‘Adam en Eva’ samen aan de basis van de menselijke stamboom staan, zoals hun bijbelse naamgenoten: het zijn slechts twee individuen in een lang rijtje van gemeenschappelijke voorouders. Min of meer toevallig is hún DNA terecht gekomen in het DNA van alle hedendaagse vrouwen en mannen, en dat van anderen niet.

Het DNA van ‘Adam’ reisde via het Y-chromosoom, langs mannelijke lijn, dat van ‘Eva’ via het mitochondriaal DNA, dat van moeder op dochter overerft. Mutaties die zich hierin gedurende duizenden jaren ophoopten, geven aan hoeveel tijd sinds hun leven verstreken is. Normale chromosoomparen zijn onbetrouwbare tijdmeters, omdat ze tijdens de vorming van geslachtscellen door elkaar worden gehusseld.

Een groot verschil met vorige onderzoeken is dat de genetici hun ‘mutatieklok’ hebben geijkt op de komst van de mens in Amerika, zo’n 15.000 jaar geleden, in plaats van op de splitsing tussen chimp en mens, zes miljoen jaar geleden.