Jointje van de staat

Legaal wiet kopen, verkopen én produceren Uruguay is het eerste land ter wereld dat dit gaat toestaan, zo werd deze week besloten Hiermee wil de regering de drugskartels de pas af te snijden

Deelnemers in een discotheek tijdens de ‘Cannabis Cup’ in Montevideo, de hoofdstad van Uruguay. Bij deze prijs ging het erom wie van de 114 telers de beste marihuana van het land had. De ‘Cannabis Cup’ vond anderhalve maand geleden plaats.
Deelnemers in een discotheek tijdens de ‘Cannabis Cup’ in Montevideo, de hoofdstad van Uruguay. Bij deze prijs ging het erom wie van de 114 telers de beste marihuana van het land had. De ‘Cannabis Cup’ vond anderhalve maand geleden plaats. Foto Reuters

Correspondent Zuid-Amerika

Zelf rookt president Jose Mujica van Uruguay nooit een joint, heeft hij gezegd. Maar hij vindt wel dat wiet uit het strafrecht moet. Tegen het merendeel van de publieke opinie in heeft de Kamer van Afgevaardigden woensdagnacht een wetsvoorstel hiervoor aangenomen.

Als ook de Senaat, wat wordt verwacht, dit voorstel steunt, wordt Uruguay het eerste land ter wereld waar wiet legaal gekocht, verkocht en geproduceerd mag worden. In Nederland is verkoop en gebruik van marihuana strafbaar, maar wordt het gedoogd. Teelt is verboden.

Met dit wetsvoorstel wil de linkse Mujica drugsproducerende en -verhandelende kartels de pas afsnijden. Het plan is onderdeel van een pakket maatregelen om de criminaliteit in Uruguay te bestrijden en de openbare veiligheid te verbeteren.

Debat van twaalf uur

Een stickie roken mocht al. In het wetsvoorstel zijn drie vormen van teelt toegestaan. Individuen mogen zes planten houden en een coöperatie van maximaal 45 mensen mag 99 planten per jaar verbouwen. De staat kan vergunningen afgeven aan bedrijven om marihuana commercieel te verbouwen. De overheid is de enige legale afnemer. Die wiet zal in apotheken worden verkocht.

Toen president Mujica een jaar geleden met zijn plan kwam, leidde dat tot felle discussies. De oppositie verweet hem zijn meerderheid in het parlement te misbruiken om een controversiële wet door te drukken. Volgens een recente opiniepeiling blijft 63 procent van de bevolking tegen het voorstel. Een coalitie van ngo’s, mensenrechtenorganisaties en opiniemakers staat wel achter het wetsvoorstel. Daardoor veranderden ook sommige oppositieleden van mening. Het voorstel werd na een debat van meer dan twaalf uur met vijftig van de 96 stemmen aangenomen. In de Senaat heeft Mujica’s partij Frente Amplio een iets grotere meerderheid.

Harde opstelling Mexico

Legalisering van wiet betekent een radicale breuk met het gangbare beleid in Latijns-Amerika: criminalisering en strafbaarstelling, zowel van teelt en handel als van gebruik. Net als in de VS, die al jaren druk uitoefenen op landen als Mexico om zijn drugswetten niet te versoepelen. Verbetering heeft die harde opstelling niet gebracht: moord, geweld, smokkel, witwassen en corruptie bleven aan de orde van de dag. In het voetspoor van Uruguay (3,3 miljoen inwoners) spreken steeds meer Latijns-Amerikaanse (ex)presidenten zich uit voor legalisering van softdrugs.

Met regulering van de Uruguayaanse wietmarkt (waar naar schatting jaarlijks dertig miljoen euro in omgaat) wil de regering de politie meer tijd geven zich, in plaats van op drugshandel, op andere problemen van openbare veiligheid te richten.

Door goede en goedkope marihuana op de markt te brengen, gaat de overheid de concurrentie aan met de geïmporteerde, illegale wiet uit vooral Paraguay. Het wordt een uitdaging voor de staat ervoor te zorgen dat consumenten niet toch de door drugsbendes geproduceerde marihuana kopen.

Progressief beleid

President José ‘Pepe’ Mujica (78), een voormalig revolutionair, voert sinds zijn aantreden in 2010 een progressief beleid. Het homohuwelijk is sinds gisteren wettelijk toegestaan. Abortus is sinds oktober legaal, tot drie maanden zwangerschap.

De Braziliaanse socioloog Azvedo, gespecialiseerd in openbare veiligheid, ziet het besluit van Uruguay als een stap voorwaarts, maar denkt niet dat andere landen snel zullen volgen. „In Brazilië vormt drugshandel een groter probleem dan in Uruguay en leidt het tot veel meer geweld. Maar de regering agendeert het nauwelijks.” Dat de paus zich vorige week uitsprak tegen legalisering van marihuana maakt het er ook niet makkelijker op voor landen om Uruguay’s voorbeeld te volgen. Azvedo: „Het is een makkelijk argument voor tegenstanders om zich op te beroepen. De kerk heeft een sterke positie.”