Opinie

Vrezen met grote vreze

De bavianen in het Dierenpark Emmen gedragen zich om onduidelijke reden angstig, zo leerden we gisteren in Knevel & Van den Brink (EO). Andries Knevel en zijn eenmalige co-presentator Jacobine Geel bleven de vraag stellen: moeten wij ook bang zijn, voor de Nederlandse jihadstrijders, voor de stijgende werkloosheid, voor de tropische hitte, voor hackers in het algemeen? Er moest een voormalig commandant der strijdkrachten, Dick Berlijn, aan te pas komen om ons gerust te stellen. Angst is meestal een heel slechte raadgever.

Soms denk ik wel eens dat het in Europees verband bijzonder lage consumentenvertrouwen in Nederland alles te maken heeft met dit soort geklets op televisie. Maar dat verklaart nog niet waarom het bij uitstek de EO is, van nature eerder een toonbeeld van vertrouwen en standvastigheid, die de kampioen is in het paniek zaaien en andere emoties uitmelken.

Ik vroeg het de afgelopen tijd twee keer aan kenners van de calvinistische wereld, en beiden zeiden in de houding van de EO de trits van de Heidelberger Catechismus (1563) te herkennen: ellende, verlossing, dankbaarheid. Om de laatste twee stappen meer cachet te geven, moet de miserie eerst vet aangezet worden.

Het is hier al eens eerder betoogd: er is geen programma bij de publieke omroep (en misschien zelfs bij de commerciëlen) dat zo naar tranen hengelt, zulke vette muziek gebruik en de actualiteit zo dramatisch benadert als De vijfde dag (EO).

Gisteren bevatte het programma twee items. In het eerste werd de zaak behandeld van een 5-jarige Georgische asielzoekster die met acute leukemie toch uitgezet was door de IND. Het kan een misstand zijn, maar de feiten vielen moeilijk waar te nemen door het woud van sentimentele tragiek in beeld en geluid.

Het tweede item benadrukte vooral de verlossing en de dankbaarheid. Drie schoonmaaksters van het Erasmus MC kregen de kans een opleiding te volgen tot ‘facilitair zorgmedewerker’. Dat betekent dat ze in een witte jas de verpleging mogen helpen door koffie te schenken en met patiënten te praten.

Het bleek vooral goed voor het zelfvertrouwen van Monica (43), Marina (29) en Fatma (47), geboren in respectievelijk Chili, Bosnië en Turkije. In het wit werden ze zowaar wel gegroet.

Maar eerst moesten we natuurlijk zien waar ze doorheen waren gegaan. Twee barstten in close-up in tranen uit, toen werd gevraagd of ze zich nog de dag konden herinneren dat ze naar Nederland vertrokken. Bingo! Maar geen idee waarom dan.