‘Snowden krijgt voor een jaar verblijfsvergunning in Rusland’

Klokkenluider Snowden heeft een jaar politiek asiel gekregen in Rusland.
Klokkenluider Snowden heeft een jaar politiek asiel gekregen in Rusland. Foto Reuters

De Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden heeft het vliegveld van Moskou verlaten en heeft voor een jaar een verblijfsvergunning gekregen in Rusland. Dat hebben Russische media vanmiddag gemeld. Snowden, die gezocht wordt door de VS wegens het openbaar maken van geheime informatie, verbleef sinds 23 juni in de transitruimte van het vliegveld van Moskou.

De advocaat van Snowden zei vanmiddag tegen persbureau Interfax dat de Amerikaan de juiste papieren had gekregen om het vliegveld te kunnen verlaten. WikiLeaks meldde even later dat Snowden succesvol de status van vluchteling heeft gekregen in Rusland. Volgens zijn advocaat gaat het om een tijdelijke verblijfsvergunning van één jaar en is hij naar een “veilige locatie” overgebracht.

Twitter avatar wikileaks WikiLeaks FLASH: Edward Snowden has successfully acquired refugee status in Russia and will shortly leave the airport.

Dat Snowden nu een verblijfsvergunning krijgt wil niet zeggen dat hij ook asiel krijgt, legt onze buitenlandredacteur Hubert Smeets uit:

“Hij is nog in afwachting van de behandeling van zijn asielverzoek. Dat kan nog maanden duren. Waar hij nu gaat verblijven of wonen is onbekend. Hij heeft waarschijnlijk een tijdelijke registratie in Moskou gekregen. Strikt genomen kan hij zich dan in Moskou vrij voortbewegen. Als hij langer dan drie nachten buiten Moskou wil verblijven moet hij zich bij de politie melden.”

Snowden, een voormalige medewerker van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA, kreeg internationale bekendheid doordat hij geheime informatie over het geheime surveillanceprogramma PRISM lekte aan de media. Daaruit werd duidelijk dat de Amerikaanse geheime diensten verregaande bevoegdheden hebben om burgers in Amerika en daarbuiten te bespioneren. Gisteren nog onthulde The Guardian op basis van documenten van Snowden dat de NSA bijna alle informatie van internetgebruikers kan verzamelen.

Snowden sinds openbaren lek onderdeel diplomatieke rel

Op het moment dat Snowden de geheime documenten openbaarde, was hij al in Hong Kong om te voorkomen dat hij door Amerika zou worden gearresteerd. Hij reisde na een aantal weken door naar Moskou, oorspronkelijk met het plan door te reizen naar Ecuador of Venezuela. Uiteindelijk kreeg hij zijn papieren niet snel in orde en besloot hij asiel aan te vragen in Rusland.

De VS hebben de afgelopen tijd herhaaldelijk een dringend beroep gedaan op Rusland om Snowden uit te leveren. Veel Amerikanen beschouwen Snowden als een landverrader en justitie wil hem vervolgen. De woordvoerder van Poetin zei deze week echter dat Rusland “nooit iemand heeft overgedragen en ook niemand zal overdragen” aan de VS. Poetin heeft gezegd dat Snowden alleen asiel kan krijgen als hij afziet van activiteiten die de VS kunnen schaden.

Het is nog afwachten of deze stap van Rusland de bilaterale betrekkingen met de VS schade zullen toebrengen, zegt Smeets:

“De afgelopen dagen namen de speculaties toe over druk van de Amerikanen op Moskou. Ze deden ook de toezegging dat Snowden niet de doodstraf zal krijgen en niet gemarteld zal worden. Het antwoord op de vraag of dit gevolgen heeft voor de Amerikaanse relaties met Moskou zal uit Washington moeten komen. De VS heeft nog een represaille achter de hand: zo zouden ze het geplande bezoek van Obama aan Poetin kunnen afzeggen.”

    • Pim van den Dool