Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Blijven hangen in winkelstraat

Detailhandelgrootmacht Macintosh presteert slecht. Het bedrijf achter schoenenwinkels als Scapino en Kwantum heeft nu internet ontdekt. Te laat, stellen experts.

Het zit Macintosh ook niet mee, benadrukt het detailhandelbedrijf zelf. Een „zwaar negatief consumentenvertrouwen” en „overheden die, vooral in Nederland, de consument afschrikken met bezuinigingen en lastenverzwaringen”. Bovendien werden door het „extreem koude voorjaar” minder zomerschoenen en tuinmeubelen verkocht. En van die producten moet het aan de Amsterdamse beurs genoteerde bedrijf het nou juist hebben. Macintosh exploiteert schoenenzaken als Dolcis, Invito, Manfield en Scapino én woonwinkel Kwantum.

De detailhandel maakt rampzalige tijden door. Door de aanhoudende economische crisis en het lage consumentenvertrouwen kopen consumenten simpelweg minder. En wat ze nog kopen, bestellen ze in toenemende mate online. Daar hebben vrijwel alle winkeliers last van, of ze nu kleding, lingerie of elektronica verkopen. Of schoenen.

En laat Macintosh nu net marktleider in schoenen zijn. In de eerste zes maanden van dit jaar leed het bedrijf 15 miljoen euro verlies. De omzet zakte ruim 10 procent, van 432 miljoen euro naar 380 miljoen euro.

Het geval Macintosh staat niet op zichzelf: het is over de hele linie raak. Mode- en schoenenzaken als Schoenenreus, Dept, JC Rags, Steppin’ Out, Piet Kerkhof en Hans Textiel gingen failliet. In de elektronicabranche vielen De Harense Smid en Block om. Daarnaast zijn de financiële resultaten van veel winkelketens weinig florissant. Hema zag zijn winst halveren, V&D kondigde ontslagen aan nadat het vorig jaar een verlies had geleden van 19 miljoen euro.

Vanwege tegenvallende resultaten kondigde Macintosh aan het begin van dit jaar al aan 110 van de ruim duizend winkels te sluiten, waarvan tachtig in Nederland. Dit jaar sluiten er 25 à 30 zaken, de komende jaren volgen er nog tientallen.

Ondertussen zoekt het bedrijf zijn geluk op internet. Logisch, want de online verkopen zijn een groot succes. Zélfs die van schoenen, wat tot voor kort vrijwel ondenkbaar was. De veronderstelling dat consumenten schoenen voor aankoop zouden willen zien en passen, blijkt onjuist. Het feit dat klanten artikelen gratis mogen terugsturen, zonder dat ze lastige vragen krijgen, is een belangrijke factor. Volgens een rapport van ING Economisch Bureau dat vorige week verscheen, zal in 2020 gemiddeld ruim één op iedere drie paar schoenen online worden aangeschaft.

De grootste speler op het gebied van online schoenenverkoop is Zalando. De Duitse webwinkel die in 2008 is opgericht maakte vorig jaar een omzet van 1,15 miljard euro. Daar steken de resultaten van Macintosh schril bij af, ook al steeg de online omzet het afgelopen half jaar met 9,3 procent tot 20,5 miljoen euro.

Retaildeskundigen zijn zeer sceptisch over de overlevingskansen van Macintosh. „Je ziet dat ze de signalen niet goed hebben opgepakt”, zegt Cor Molenaar, hoogleraar marketing aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. In zijn boek Het einde van winkels voorspelt hij dat veel winkels verdwijnen als ze zich niet aan de nieuwe omstandigheden aanpassen. „Macintosh is te veel in het klassieke patroon blijven denken”, zegt hij.

Wat dat betekent? Hij somt op: geen sterke merken, te weinig onderscheidend vermogen, geen specifieke doelgroepbenadering. Macintosh moest het hebben van zijn A1-locaties in drukbezochte winkelstraten, zegt Molenaar, terwijl het bezoek aan steden met een kwart is afgenomen. En qua prijsniveau zat Macintosh aan de onderkant. „Terwijl je op prijs de slag niet kunt winnen van webwinkels als Zalando.”

De retailexpert betwijfelt of Macintosh nu nog succesvol kan zijn op internet. „Ik denk dat ze gewoon te laat zijn. Zalando is al jaren bezig. Die maakt geen winst, nee, dat klopt. Maar zo’n bedrijf heeft een ander businessmodel. Het wordt binnenkort verkocht, of het gaat naar de beurs. Zolang je vasthoudt aan de oude retailgedachte dat je op iedere transactie winst wil maken, leg je het af.” Bovendien, zegt Molenaar, daalt de bekendheid van Macintosh’ merken als winkels sluiten. „Waarom zouden ze die dan wel op internet intikken?”

Ook retaildeskundige Paul Moers ziet de online kansen van Macintosh somber in. „Gaan ze Zalando en Wehkamp omver duwen? Ze gooien er vast niet dezelfde budgetten tegenaan. Op basis van welke briljante competentie denken ze internetkopers dan te verleiden? Ik wens ze veel succes.”