Arjen van Veelen Teen Spirit®

Het is 1991. Er is een Golfoorlog. De SuperSoaker komt op de markt. Mannenkoor Karrespoor heeft een hit. En Nirvana brengt Nevermind uit, met daarop ‘Smells Like Teen Spirit’ – de hartenkreet van een hele generatie.

Waar het nummer over gaat? Geen idee. De openingsregel is nog te volgen: ‘Load up on guns, bring your friends.’ Dan volgen lukraak wat losse zinnetjes. Ik vertaal ze even:

‘Het is leuk om te verliezen en te doen alsof / Ze is oververveeld en zelfverzekerd / Oh, nee, ik weet een vies woord.’ En dan: ‘Hallo, hallo, hallo, hoe laag’ (3x).

Onnavolgbaar. Dat Cobain de laatste keer ‘how low’ zingt, en niet ‘hello’, moet je maar net weten. Bij het album zaten geen teksten, internet was er niet. Nu is dat er wel, maar op songtekstensites staan verschillende versies.

‘She’s over bored’ schrijft de ene. Maar een ander: ‘She’s overboard.’ Zelfs de beroemdste zin, ‘Here we are now, entertain us’, wordt nog verhaspeld tot ‘here we are now, in containers’.

Op zich passen containers prima in een refrein dat met nonsens eindigt: ‘A mulatto / An albino / A mosquito / Yeah.’ Wat hebben een halfbloed, een albino en een mug in vredesnaam met libido te maken? Of met tijdgeest?

Wat maakt het uit. Drummer Dave Grohl zei eens over de teksten van Cobain: „Je hebt lettergrepen nodig om de ruimte op te vullen; of je hebt iets nodig dat rijmt.”

Teen Spirit® is trouwens de deodorant die de toenmalige vriendin van Cobain gebruikte. Haar bandlid had op de muur geschreven: ‘Kurt Smells Like Teen Spirit.’ Kurt kende die deo niet; hij gebruikte zelfs geen deodorant, schrijft socioloog Ryan Moore in Sells Like Teen Spirit: Music, Youth Culture and Social Crisis. Maar hij vond het kennelijk geschikt als songtitel. Pas later hoorde hij de betekenis.

Die deodorant is nog steeds op de markt, trouwens. Je kunt kiezen uit vier geuren, waaronder Sweet Strawberry™ en Pink Crush™, aldus de productwebsite. De slogan: ‘Fragrances as Fun as You™’. Deze deo bewijst dat je bij goede muziek nooit op de tekst moet letten.

Pas laatst hoorde ik wat Cobain aan het eind eigenlijk zingt: ‘A denial.’ En dat negen keer. Hartverscheurend intens. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning. Een ontkenning.

Geen idee waarover het gaat, maar je snapt precies wat hij bedoelt.

Hallo, hallo, hallo. Een albino. Een mug. Een meisjesdeo. En dat negen keer ontkennen. En dat miljoenen dan zeker weten: dit gaat over mij. Geniaal.

Arjen van Veelen is columnist van nrc.next

Het album Nevermind gecoverd door verschillende artiesten, zaterdag 13.00-14.00 uur, Alpha