‘Verkiezingen Zimbabwe vreedzaam en eerlijk verlopen’

President Robert Mugabe (midden) en zijn zoon Bellamine (links naast hem) hebben gestemd in een school in de hoofdstad Harare. Foto AFP/ Alexander Joe

De eerste berichten over de stembusgang wijzen er volgens de verkiezingstoezichthouder van de Afrikaanse Unie op dat die vreedzaam, ordelijk, vrij en eerlijk zijn verlopen. Dat zei Olusegun Obasanjo vandaag tegen journalisten.

Persbureau AP schrijft dat de opkomst bij de verkiezingen hoog is, ondanks twijfels over validiteit van de stembusgang. Die is zelfs dermate hoog, dat er stembureaus langer open blijven, misschien zelfs morgen ook nog, zei de kiescommissie vanavond.

Gedurende de dag kwamen er berichten binnen van onregelmatigheden bij het stemmen. Tendai Biti, de derde man binnen de voormalige oppositiepartij van premier Morgan Tsvangirai, Mugabes belangrijkste uitdager, heeft van onregelmatigheden in verschillende districten meldingen gemaakt. Het zou gaan om veranderingen van de stemlijsten en de stemformulieren. Biti zei wel “bemoedigd” te zijn door de hoge opkomst. Hij zei vertrouwen te blijven hebben, ondanks deze uitdagingen.

‘Paar logistieke problemen’

Rechter Rita Makarau, hoofd van de officiële verkiezingscommissie, heeft melding gemaakt van “een paar kleine logistieke problemen”. Het ging om plekken waar het stemmen langzaam op gang kwam. Ze moedigde mensen aan melding te maken van onregelmatigheden. Een eerste uitslag van de verkiezingen wordt binnen vijf dagen verwacht.

Mugabe belooft politiek te verlaten bij verlies

De huidige president Robert Mugabe, inmiddels 89, heeft gezegd dat hij de politiek zal verlaten als hij de verkiezingen verliest. Hij is al sinds 1980 aan de macht in Zimbabwe, het vroegere Rhodesië. Of de kans op verlies groot is, is nog onduidelijk. Onze correspondent Elles van Gelder schreef gisteren in NRC Handelsblad dat het nog moeilijk te bepalen is of zijn ZANU PF-partij voor staat op de MDC, de Beweging voor Democratische Verandering van de 61-jarige oppositieleider Tsvangirai:

“In een land waar geen betrouwbare opiniepeilingen zijn en waar een deel van de MDC-stemmers niet voor hun politieke kleur durft uit te komen, is het moeilijk in te schatten wie hoeveel aanhang heeft. Mugabe’s retoriek dat hij zwarte Zimbabweanen meer economische macht gaat geven, spreekt een deel van de jonge werklozen aan. Ook heeft hij nog aanhang op het platteland. Daarnaast vaart hij nog steeds op intimidatie, vooral in afgelegen gebieden.””

Oud-vakbondsleider Morgan Tsvangirai is de enige politicus die al jaren tegenstand probeert te bieden aan Mugabe. Volgens de MDC-partij pleegde Mugabe eerder verkiezingsfraude. Zo zou er bij vorige verkiezingen zijn geknoeid met stembiljetten. Volgens Mugabe is dat absoluut niet het geval. Bij de verkiezingen van 2008 gold Tsvangirai als de verlosser die Mugabe kon verslaan. Voor deze verkiezingen heeft een kleine groep zich echter van hem losgemaakt, wat hem cruciale stemmen kan gaan kosten, schreef Van Gelder.

Mugabes partij intimideerde bevolking bij vorige verkiezingen

Bij de verkiezingen van vijf jaar geleden behaalde Tsvangirai volgens de officiële uitslagen meer stemmen dan Mugabe. Zijn winst was echter niet groot genoeg om de presidentstitel te claimen. Daarom was een tweede ronde nodig. De ZANU-PF zette vervolgens leger, politie en jeugdmilities in om de bevolking te dwingen alsnog de juiste keuze te maken.

Bij het geweld kwamen ongeveer tweehonderd aanhangers van de MDC om het leven. Tsvangirai trok zich daarop terug uit de verkiezingsstrijd. Na onderhandelingen werd een eenheidsregering gevormd. Mugabe bleef president en Tsvangirai werd premier.

Onze in beeld-serie van de stembusgang in Zimbabwe: