Trots kan Siemens niet meer zijn

Een van de grootste Duitse bedrijven, Siemens, krijgt vandaag een nieuwe baas. Weinig gaat er nog goed. Bondskanselier Merkel maakt zich zorgen.

Propeller van een windturbine van Siemens. Het bedrijf worstelt met de aansluiting van windmolenparken op het stroomnet.

Over de afkoopsom voor de weggestuurde Siemens-topman Peter Löscher wordt nog onderhandeld. Het bedrag wordt, inclusief de pensioentoelagen voor de 55-jarige Oostenrijker, op circa 15 miljoen euro geraamd.

Met enige overdrijving zou Peter Löscher ook ‘de man van 25 miljard’ kunnen heten. Dat is het verschil in beurswaarde van het Duitse technologieconcern bij zijn komst zes jaar geleden (96 miljard) en eind vorige week (71 miljard) – een daling die hem uiteindelijk zaterdag de kop kostte bij een van de grootste bedrijven van Europa.

Daags voor zijn ontslag had Löscher zich nog geweerd in een interview met de Süddeutsche Zeitung. „Ik krijg nu de wind van voren, maar het heeft nooit in mijn aard gelegen op te geven of snel bakzeil te halen. Ik heb een contract tot 2017, en juist nu heeft Siemens de kapitein meer dan ooit nodig”, liet hij weten.

Steeds minder werknemers en aandeelhouders waren er nog van te overtuigen dat Löscher de juiste man was om het zwalkende concern te leiden. Zelfs medebestuurders ventileerden openlijk hun twijfel over hun voorman. Zo maakte financieel bestuurder Joe Kaeser twee weken nog gewag van „blikschade” die het management had veroorzaakt.

Het paradepaard van Made in Germany heeft het in diverse sectoren moeilijk. In de industriële tak dreigt Siemens achterop te raken bij zijn grootste rivalen, General Electric en ABB. En onlangs beëindigde het zijn vruchteloze samenwerking met het Finse Nokia in de telecom.

In de energiesector worstelt Siemens met het afscheid van kernenergie en omschakeling naar duurzame energie. Dat werd duidelijk door dure vertragingen bij de aansluiting van windenergieparken op het stroomnet en in terugtrekking uit zonne-energie. Ten slotte slaagde Siemens er niet in om ICE-hogesnelheidstreinen op tijd te leveren.

Siemens is een „icoon met tering”, luidde de diagnose in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Afgezien van de onlangs wel geslaagde beursgang van lampendochter Osram, maakte alleen de sector medische technologie de gewekte verwachtingen waar.

Die verwachtingen waren niet gering. Het was Gerhard Cromme zelf, de voorzitter van de commissarissen die hem ontsloeg, die Peter Löscher weghaalde bij de Amerikaanse farmaceut Merck en hem in 2007 verrassend naar voren schoof als nieuwe bestuursvoorzitter.

Voor het eerst in zijn toen bijna 160-jarige bestaan kreeg Siemens een baas van buiten. Daar was alle reden toe, omdat het bedrijf verwikkeld bleek in een reeks smeergeldaffaires (Griekenland, Venezuela, Israël en Bangladesh).

Löscher greep in. Onder zijn leiding moesten veel managers, ook op het hoogste niveau, vertrekken. Siemens betaalde uiteindelijk meer dan 2,5 miljard euro aan juridische processen en schikkingen om zijn reputatie te herstellen.

Hoe zuiverend de schoonmaak is geweest moet overigens nog blijken. Twee weken geleden werd bekend dat Siemens bij de Braziliaanse autoriteiten melding had gemaakt van zijn betrokkenheid bij een spoorkartel. In ruil daarvoor zou het Duitse bedrijf rekenen op vermindering of kwijtschelding van straf.

Siemens lijdt geen verlies – wel gingen onder Löscher 55.000 van de 425.000 banen verloren. Maar hoezeer Löscher ook hamerde op de „goede potentie” van het concern, omzet en winst bleven jaar in jaar uit achter bij de doelenstellingen.

Keer op keer moest hij de prognoses neerwaarts bijstellen. Begin mei nog die voor het lopende boekjaar en vorige week zelfs al die voor het volgende boekjaar. Die laatste winstwaarschuwing werd de opmaat tot de chaotische machtwisseling.

De verwachting is dat de commissarissen vandaag Joe Kaeser (56) benoemen, nu nog de financiële man. Hij werkt al zijn hele leven bij Siemens en kent het complexe conglomeraat door en door.

Hij heette nog gewoon Josef Käser toen hij 33 jaar geleden in dienst trad. Een job in Amerika bezorgde hem de nieuwe naam, die hij bleef koesteren na zijn terugkeer in München. Daar maakt hij sinds 2006 deel uit van de concernleiding. Hij is een van de weinigen die de schoonmaak na de corruptiezaken overleefden.

De problemen bij Siemens doen Duitsland zoveel pijn, dat ook bondskanselier Angela Merkel zich er over uitliet. Het bedrijf is, zei ze maandag, „een vlaggeschip van de Duitse economie”. Daarom is het belangrijk dat „dit wereldconcern weer in rustig vaarwater komt”.