Slim krijgt dus meestal zijn zin

Wat zegt de wijze waarop telecomtycoon Slim in het verleden omging met bedrijven waar hij zich inkocht, over wat KPN te wachten staat?

Multimiljardair Carlos Slim (met zonnebril) koopt noodlijdende bedrijven, lapt ze op en verdringt vervolgens alle concurrentie. Foto Reuters

Wie geld uitgeeft in Mexico, spekt het vermogen van multimiljardair Carlos Slim. Mexicanen eten in zijn restaurants, wonen in zijn huizen, roken zijn sigaretten en bellen vrijwel allemaal op Slims netwerk.

Ook in Nederland is de kans toegenomen Slims zakken te vullen. Door eergisteren eenzijdig het niet-aanvalsverdrag met KPN op te zeggen, heeft de Mexicaan zich nu het recht toegeëigend zijn aandelenpakket fors uit te breiden.

Of Slim zich direct aan een vijandige overname waagt, betwijfelen analisten. Slims América Móvil (AMX) – 250 miljoen klanten in achttien landen en ook het grootste telecombedrijf van Latijns-Amerika – is met 28 procent al de grootste aandeelhouder van KPN. Beide bedrijven hebben schulden en AMX zou die eerst willen wegwerken. Toch doen speculaties over een toekomstige overname de ronde. Met het oog op Slims zakelijke opstelling is die voorspelling niet onwaarschijnlijk.

Mexicaanse kranten voorspelden maandag dat Slim aankoerst op een overname van KPN, maar zijn ware motieven blijven tot op heden ongewis. Hoe gedroeg Slim zich in het verleden wanneer hij zich ingekocht in een bedrijf? Wat zegt dat over zijn volgende stap bij KPN?

Koning Midas is zijn bijnaam, want alles wat hij aanraakt zou veranderen in goud. De 73-jarige Carlos Slim Helú bezit ruim tweehonderd bedrijven, zijn vermogen is even groot als dat van 73 procent van de Mexicaanse bevolking (112 miljoen mensen). In mei gaf de Mexicaanse telecomtycoon zijn positie als rijkste man ter wereld terug aan de voormalige drager van de titel: Bill Gates. Slim heeft een geschat vermogen van 54,4 miljard euro, Gates bezit 450 miljoen euro meer.

Slim was er jong bij: op zijn elfde kocht de in Mexico geboren zoon van Libanese migranten zijn eerste aandelen, met 26 jaar stond er 400.000 dollar op zijn bankrekening. Zijn vader, Julián Salim (die zijn naam in Mexico veranderde in Slim), was Slims grootste voorbeeld. Hij werd rijk door het opkopen van onroerend goed in het centrum van Mexico-Stad tijdens de Mexicaanse Revolutie begin twintigste eeuw, toen niemand wilde investeren.

Zo is de strategie van Slim al jaren te typeren: hij koopt (noodlijdende) bedrijven goedkoop, lapt ze op en verdringt vervolgens alle concurrentie. Slims zaken begonnen in de jaren zestig met het overnemen van een bedrijf in onroerend goed en een bouwbedrijf. Samen vormden zij de basis van het conglomeraat Carso, samengesteld uit de namen van Slim en zijn vrouw Soumaya, die in 1999 overleed aan nierfalen.

Tijdens de economische crisis in Mexico, begin jaren tachtig, maakte Slim de volgende klapper met de aankoop van ’s lands grootste verzekeringsmaatschappij. „Landen gaan niet failliet”, zou hij gezegd hebben. Zijn investering van 44 miljoen dollar is nu minstens 2,5 miljard waard.

De kern van zijn imperium kocht Slim in 1990. Het staatstelefoonbedrijf Telmex werd door de toenmalige president Carlos Salinas voor de vriendenprijs van 1,7 miljard dollar aan Slim gegund – volgens critici een van de grootste fraudes in de Mexicaanse geschiedenis.

Kort na de aankoop van Telmex (dat nu ruim 80 procent van de vaste lijnen in Mexico bezit en meer dan 70 procent van de mobiele markt in handen heeft) stortte Slim zich op de markt voor koperen kabels, van vitaal belang voor het leggen van telefoonverbindingen. De zakenman kocht één van de twee grote leveranciers en zorgde dat Telmex zijn kabels alleen van zijn bedrijf kocht. Noodgedwongen deed de eigenaar van de concurrent zijn bedrijf aan hem over.

Ook de krantenbranche betrad Slim in tijden van crisis. In 2009 leende hij 250 miljoen dollar aan The New York Times, dat om geld verlegen zat. Vorig jaar breidde hij zijn aandeel uit tot 8 procent. Het maakte hem de op een na grootste aandeelhouder van de krant.

Een storm van kritiek stak op. Twee jaar eerder noemde een columnist Slim in diezelfde krant nog een ‘roofridder’. „Zijn zonde – al is het technisch niet crimineel – is de zonde van een monopolist”, schreef Eduardo Porter. Nadien is kritiek op Slim goeddeels verstomd. Zo maakte de krant geen melding van een kritisch OESO-rapport dat de monopoliepositie van Slim op de Mexicaanse telecommunicatiemarkt bekritiseert. Daarin staat dat de belprijzen in Mexico torenhoog zijn door Slims ijzeren greep.

In Mexico en Spanje kocht Slim vorig jaar noodlijdende voetbalclubs. Naar verluidt niet vanwege zijn voorliefde voor sport, maar vanwege zijn wens een eigen voetbalkanaal te bezitten. Dat kanaal is er nog niet. Wel is de koop van kleine clubs de voorbode voor een nieuwe grote slag: de uitzendrechten van het WK voetbal en de Olympische Winterspelen, beiden in 2014, heeft Slim voor heel Latijns-Amerika in handen, minus WK-gastland Brazilië.

Slim is met weinigen te vergelijken. „In de hedendaagse geschiedenis is er geen equivalent van iemand die een grote economie zo overweldigend domineert als Slim”, stond in 2009 in een profiel van Slim in The New Yorker, doelend op zijn positie in Mexico.

Ook op persoonlijk vlak wijkt Slim af. Op een continent waar flamboyante zakenmannen graag pochen met een decadente levensstijl, houdt de Mexicaan het relatief eenvoudig – zijn voorliefde voor Cubaanse sigaren en Europese kunst daargelaten (voor zijn vele Rodins richtte Slim een apart museum in).

Hoewel Slim bekendstaat als ‘meneer monopolie’, ontkent hij een monopolist te zijn. Tegen de Wall Street Journal zei hij in een zeldzaam interview meer concurrentie aan te moedigen. Maar uit zijn handelen spreekt een andere wens. Het is een van de tegenstrijdigheden van Slim, een telecommagnaat die zelf liever papier gebruikt dan een computer.

Afgaand op Slims opstelling in het verleden is het aannemelijk dat hij ook in Nederland een belangrijke positie in de telecomsector wil veroveren om dat als springplank naar de Europese markt te gebruiken. Dat blijkt ook uit zijn vermeende onvrede over de verkoop van KPN’s Duitse dochteronderneming E-Plus aan Slims grootste concurrent, het Spaanse Telefónica. Analisten vermoeden dat Slim via de KPN-dochter toegang wilde krijgen tot de grootste Europese belmarkt. De aandeelhoudersvergadering – wanneer, nog onbekend – moet dit nog wel goedkeuren. En grootaandeelhouders Slim krijgt meestal zijn zin.