Met rode oortjes meeluisteren naar de nazi’s

Bugging Hitler’s Army

National Geographic, 22.00 uur

Ze waren niet bang voor afluisterapparatuur, de hooggeplaatste Duitse officieren die de Britten gevangen hadden genomen en opgesloten in een fraai landgoed. Verbaasd waren de Duitsers wel, over de behandeling die ze kregen, met Britse én Duitse kranten, toegang tot boeken en radio en de gelegenheid te lezen en, vooral, te converseren. Want daar ging het de Britse geheime dienst om: gesprekken over de oorlog.

Het leverde bijzonder intrigerende lectuur op, zoals bleek in het vorig jaar gepubliceerde boek Soldaten, van de Duitse onderzoekers Sönke Neitzel en Harald Welzer. De documentaire waartoe het materiaal inspireerde, begint met de onenigheid tussen de eerste twee bewoners van het landhuis, een fanatieke nazi en een traditionele Duitse generaal, die Hitler minacht. Door hun gesprek weten de Britten waar de gevreesde V2-bommen worden ontwikkeld.

Het afluisteren wierp zijn vruchten af. Juist daarom wilde M16 de transcripties lang niet vrijgeven; ook in een volgende oorlog moet de gevangengenomen vijand zich onbespied wanen. Vandaar dat het decennia duurde voor het publiek met rode oortjes kan meeluisteren naar wat nazi’s over zichzelf en de oorlog zeiden. Niet tegen een ondervrager of een journalist, maar tegen elkaar.

Pieter van Os