Blij om te stemmen, angst voor foute uitslag

In Zimbabwe woedt vandaag de strijd tussen president Mugabe en uitdager Tsvangirai. De kans op geweld is groot.

In de rij om te stemmen in Mbare, even buiten Harare. Bij de vorige verkiezingen won hier de oppositie, maar Mugabes partij is vastbesloten de township te heroveren. Foto Reuters

Juist op verkiezingsdag daalde de temperatuur in Zimbabwe. Maar de 58-jarige Efraim Mobeshora dacht er niet aan om in bed te blijven. Hij stond al om vijf uur ’s ochtends bij de grote legertent die was opgezet achter het flatgebouw waar hij woont. „Ik ben bereid hier de hele dag te staan.”

Binnen in de schemering zoeken verkiezingsambtenaren zijn naam op een lange lijst. Iedereen krijgt drie stembiljetten: een voor de lokale verkiezingen, een voor het parlement en een voor de president. De belangrijkste twee portretfoto’s op het laatste biljet zijn die van de huidige president Robert Mugabe van de ZANU-PF en die van zijn uitdager Morgan Tsvangirai, leider van de MDC, de Democratische Beweging voor Verandering.

Mugabe riep gisteren nog de media naar zijn residentie in Harare. Op de rode loper op zijn stoep zat hij aan een bureau. Achter hem stonden opgezette leeuwen en een luipaard. „Ik heb nooit vals gespeeld”, zei Mugabe die het gevecht met Tsvangirai als bokswedstrijd beschreef. In een gevecht heb je een winnaar en een verliezer, betoogde hij. „Als je verliest, dan moet je opgeven”.

Het is juist de angst dat Mugabe, en vooral de ZANU-PF en de legerleiding achter hem, de macht niet uit handen willen geven, die Zimbabwe vandaag zenuwachtig maakt. In de eerste ronde van de verkiezingen in 2008 kwam Tsvangirai volgens de officiële uitslagen maar enkele stemmen tekort om tot president te worden benoemd. In de tweede ronde zette de partij leger, politie en jeugdmilities in om aanhangers van de oppositionele MDC met geweld tot de orde te roepen.

Tsvangirai heeft gewaarschuwd dat Mugabe deze keer veel sluwer is. In een opinieartikel schreef hij dat Mugabe deze keer andere tactieken gebruikt dan slaan, doden en intimidatie. Hij riep verkiezingswaarnemers op om niet te snel te zeggen dat de verkiezingen eerlijk waren, puur omdat ze beter verliepen dan de vorige keer en er geen geweld was.

Analist Trevor Maisiri van de International Crisis Group zegt dat de ZANU-PF een aardig hindernisparkoers heeft gecreëerd. Zo was het voor jonge kiezers in de steden lastig om zich te laten registreren. Zij worden gezien als potentiële aanhangers van de MDC. Op het platteland, waar de ZANU-PF relatief veel aanhang heeft, was het daarentegen gemakkelijk om zich te laten registreren. Volgens de International Crisis Group is de kans op een nieuwe politieke crisis en nieuw geweld groot.

Ook zijn er twijfels aan de betrouwbaarheid van de lijst met geregistreerde kiezers. De Zimbabweaanse onderzoeksorganisatie RAU nam die begin juni onder de loep. „We vonden een miljoen stemmers die of dood zijn of niet in Zimbabwe wonen”, zegt directeur Kuda Chitsike in haar kantoor in Harare. „Dat biedt ruimte om te frauderen.” Er zijn naar schatting ruim zes miljoen stemgerechtigden. De MDC zei gisteren de laatste lijst niet te hebben gezien. In maart nam Zimbabwe een nieuwe grondwet aan, waarna er hervormingen doorgevoerd zouden worden, zoals vrije media en een onpartijdige politie en leger. Maar de verkiezingen werden zo snel georganiseerd dat daar nog niets van terecht is gekomen.

Officieel moet de uitslag binnen vijf dagen bekend moeten zijn. In 2008 duurde het vijf weken.