Woest, rauw en animaal

Hun fantasieën zijn grenzelozer dan die van mannen. Toch worden de seksuele verlangens van vrouwen stelselmatig onderdrukt, betoogt .

Het draait natuurlijk om macht. Uiteindelijk draait alles om macht. Eva was niet de eerste vrouw op aarde, dat was Lilith; God schiep haar en Adam gelijk. Maar Lilith was brutaal, zelfbewust en bovendien wilde ze tijdens seks bovenop. Adam begon te klagen, hij was toch de baas? En dus maakte God een nieuw exemplaar, uit Adams rib dit keer. Lilith veranderde Hij voor straf in een babyrovende demon, vernietiger van gezinnen en toonbeeld van het lot van een verdorven vrouw.

Het is een mooi verhaal dat al eeuwenlang rondzingt, een soort pre-moderne complottheorie, aangestuurd door de Bijbel want daarin staat toch echt heel duidelijk dat God twee vrouwen schiep. Eén naar Zijn evenbeeld en één bij wie Adam juichte: ‘Deze is ditmaal vlees van mijn vlees!’ Manninne heette ze aanvankelijk.

De moraal van de Lilith-mythe is duidelijk: tijdens seks horen vrouwen niet bovenop. Het zijn de mannen die bepalen wat er gebeurt, het gaat om hun behoeftebevrediging en het is zeker niet de bedoeling dat de vrouw de agressor is. En die mythe zit nog altijd diep in onze cultuur verankerd.

In zijn onlangs verschenen boek What do women want? betoogt de Amerikaanse journalist Daniel Bergner dat de seksuele verlangens van vrouwen krachten zijn die stelselmatig worden onderdrukt. In de Middeleeuwen waren lustvolle vrouwen heksen, volgens Freud hadden normale vrouwen gewoon een laag libido en tegenwoordig heerst onder invloed van de evolutiepsychologie vooral het idee dat vrouwen heel erg opgewonden raken van liefde – mannen zaaien en vrouwen oogsten, dat zit nu eenmaal in de genen.

Stimulerende beelden

Bergner haalt het allemaal onderuit. Neem bijvoorbeeld het onderzoek waarbij werd gemeten hoe vrouwen en mannen reageren op visuele stimuli. Proefpersonen kregen verschillende vormen van porno te zien terwijl ondertussen de bloedtoevoer naar hun genitaliën werd gemeten, hun lichamelijke staat van opwinding dus. Masturberende mannen, masturberende vrouwen, heteroseksuele seks, homoseksuele seks, apenseks, het kwam allemaal voorbij. Voor mannen was de uitkomst vrij voorspelbaar. Homo’s hielden van homoseks, hetero’s van heteroseks (al werden ze het hitsigst van vrouw-vrouwactie). Gevraagd naar een zelfrapportage kwamen bij mannen de antwoorden ook overeen – lichaam en geest vertelden hetzelfde verhaal. Maar dat gold niet voor de vrouwen. In hun zelfrapportage antwoordden ze allemaal heel keurig in lijn met hun seksuele voorkeuren. In werkelijkheid daarentegen werd hun lichaam door alle beelden gestimuleerd, ook door die van de apen.

Niet alleen ontgaat vrouwen dus wat ze opwindend vinden (of durven ze dat niet toe te geven), ze zijn in hun opwinding ook nog eens veel grenzelozer dan mannen. Vrouwelijke seksualiteit, aldus Bergner, is woest, rauw en animaal. Maar onderdrukt door stereotypen, angst en schaamte.

Het is een opvatting die naadloos aansluit bij de roman van Sasha Grey die deze maand in Nederland verscheen. Sasha Grey, vorige week geïnterviewd in nrc.next, is de 25-jarige gepensioneerde pornoster die behalve in films als Fuck Slaves en Anal Cavity Search 6 ook in mainstream films en series speelde zoals de HBO-serie Entourage, terwijl ze ondertussen in interviews haar liefde betuigde voor Nietzsche, Godard en Voltaire. Haar naam is een ode aan Oscar Wildes The picture of Dorian Gray, de titel van haar roman Het Juliette Genootschap een verwijzing naar het moordlustige zusje van Marquis de Sades Justine.

Zozeer refereert Sasha Grey aan de westerse cultuur, sampelt hem en spuugt hem dan weer uit, dat je haast zou kunnen zeggen dat Sasha Grey er het boegbeeld van is.

Aangeleerde schaamte

In Het Juliette Genootschap voert ze een filmstudente op, Catherine, die net als haar naamgenoot in de klassieke film Belle de Jour van Luis Buñuel langzaam leert wie ze werkelijk is, hoe ver haar verlangens eigenlijk gaan. Ze houdt van haar vriendje Jack, alleen van Jack, zo bezweert ze telkens weer, alleen is Jack zo godvergeten saai. Als ze initiatief neemt, wijst hij haar verwijtend af: ‘Wat bezielt je?’ En dus verlaat Catherine zich vooral op masturbatiesessies. Tot ze Anna ontmoet. Anna is zelfverzekerd en zelfbewust, ze kent de kracht die in haar seksualiteit verscholen ligt. Anna is vrij. Ze voert Catherine mee op een verkenningstocht door de donkerste kelders, darkrooms en seksfeesten, en daar ziet Catherine dan eindelijk het licht – ‘Ik zal nooit meer dezelfde zijn.’

Maar uiteindelijk wint de burgerlijke moraal het toch. Anna verdwijnt, waarschijnlijk is ze vermoord, dat is wat er met lustvolle vrouwen gebeurt, en Catherine zweert haar nieuw ontdekte identiteit af in ruil voor een aangepast bestaan met Jack. Omdat ze bovenal toch het traditionele plaatje wil – een gezin, geborgenheid en liefde. En dat gaat niet samen met de rauwe animaliteit van haar lusten.

‘We zijn allemaal buitenbeentjes’, verzucht Catherine. ‘In het geheim. Onderhuids. In bed. Achter gesloten deuren. Als er niemand kijkt. Maar als er iemand kijkt, of als iemand ervan af weet, dan moet daar een prijs voor worden betaald. Er hangt een prijskaartje aan ons, alsof we een stuk vlees zijn. En dat prijskaartje, dat kan allerlei verschillende namen hebben, maar het is eigenlijk maar één ding. Schaamte.’

Het is een schaamte die opgelegd en aangeleerd is, een schaamte die vrouwen klein houdt, aldus Bergner. Want uiteindelijk draait alles om macht. En zolang vrouwen gezien en behandeld worden als de onderliggende partij, zolang ze telkens weer verteld wordt dat hun lusten een afwijking zijn, dat ze geen subject, maar een object zijn, wordt het nooit wat met die emancipatie.