Illegaal, onderbetaald en rechteloos

Malafide glazenwassers, onderbetaalde krachten. Schoonmaakbedrijven houden zich vanwege hoge prijsdruk vaak niet aan de regels.

Meer dan een kwart van de schoonmaakbedrijven in Nederland houdt zich niet aan de regels. Dat blijkt uit eenonderzoek van de Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de voormalige Arbeidsinspectie. Ook de Belastingdienst, het UWV en gemeenten controleerden de bedrijven.

1Hoe groot is het probleem precies?

Van de 1450 onderzochte bedrijven bleken bijna 400 in overtreding, dat is 27 procent.

De meeste overtredingen vonden plaats bij kleine schoonmaakbedrijven met vijftig of minder werknemers. Ook startende ondernemers en zzp’ers hielden zich vaak niet aan de regels. Ze zijn voornamelijk actief in de schoonmaak van de fastfoodsector, transportmiddelen, hotels, in de bouw en in de glazenwasserij bij particulieren.

2 Wat deden de schoonmaakbedrijven dat niet mag?Véél. Ze maakten zich schuldig aan uitkeringsfraude, belastingfraude, onderbetaling, incomplete administraties. Uit het onderzoek blijkt dat er 324 personen illegaal tewerk werden gesteld – 43 procent van hen kwam uit Bulgarije, 21 procent uit Roemenië. De werkgevers hadden geen werkvergunning voor hen aangevraagd en droegen ook geen belasting af. Enkele werknemers waren zelfs geheel illegaal in Nederland – vier van hen zijn inmiddels het land uitgezet.

In de glazenwasserij werden wijken ‘overgenomen’, soms met geweld. Veelal door Turkse of Oost- Europese organisaties die niet bekend zijn bij de Kamer van Koophandel of de Belastingdienst.

De inspectie legde voor al deze overtredingen ruim 37 miljoen euro aan boetes en naheffingen op.

3Wat zegt dit over de schoonmaakbranche?

Dat de werknemers relatief kwetsbaar zijn. Personeel vormt de grootste kostenpost voor schoonmaakbedrijven. De bedrijven die zich niet aan de regels houden – door hun werknemers bijvoorbeeld te weinig te betalen - zijn goedkoper in te huren dan bedrijven die dat wel doen. Dat is oneerlijke concurrentie in een sector waar de strijd om de klant al hevig is. Het leidt ook tot een hogere werkdruk bij de schoonmakers, in een fysiek al zwaar beroep. Soortgelijke praktijken doen zich voor in de uitzendbranche en in de champignonsector.

4Wat is er aan te doen?Nog meer en nog vaker controleren. „Het is vervelend dat het moet”, laat een woordvoerder van SZW weten. „We vrezen dat we moeten blijven controleren.”

Brancheorganisatie OSB kwam met een eigen plan. De 350 bedrijven die nu bij de organisatie zijn aangesloten – grote bedrijven die samen zo’n 80 procent van de markt in handen hebben – zijn sinds begin dit jaar verplicht hun (financiële en personele) administratie te laten controleren. En een keurmerk te ontvangen, of niet. De OSB verloor er 150 leden mee. „Maar zó kunnen we ons imago verbeteren”, zegt directeur Rob Bongenaar.

Voor de schoonmaker zelf is er nog de vakbond. Die organiseerde vorig jaar grote stakingen vanwege de slechte werkomstandigheden.