Opinie Weg met Femen! Ze reduceren zichzelf tot lustobject

Zijn de blote borsten van Femens sextremisten het ultieme wapen van de vrouwenbevrijder? Of reduceren de aanhangsters van Femen zich geheel vrijwillig tot lustobject voor gluurders, en is dat het wel?

Dat laatste, is mijn stelling. Het beste bewijs is wel dat Femen vandaag opnieuw in deze krant veel te veel aandacht krijgt. Even geteld: sinds 2 maart 2011 heeft Femen 35 keer NRC Handelsblad en/of nrc.next gehaald. Veertien keer stond er een foto bij, waarvan één keer zelfs een collage. Nee, niet in nrc.next.

Fotografen zien meer markt in blote borsten dan in tuinbroeken, en redacteuren gaan ervan uit dat hun politieke pagina’s er een sexy kick van krijgen – het gaat hun helemaal niet om de inhoud van de boodschap. Hoeveel activisten telt Femen helemaal? Wat zijn hun resultaten? Een betoging voor vrouwenbevrijding in Parijs of Wenen door tien geklede activistes zou nergens de media halen. Bloot wel. Ook als het er nog niet eens tien zijn.

Inna Sjevtsjenko, de Oekraïense oprichtster van Femen, zei het in december 2012 zelf tegen de Franse nieuwssite Rue89: „We weten wat de media nodig hebben – seks, schandalen en vechten – en dat geven we ze.”

Het gaat mij niet om die borsten. Als Femen nu met zijn zeer beperkte aanhang op deze manier een bres zou slaan in het bolwerk van het patriarchaat – Sjevtsjenko’s verklaarde doel – ja, dan zou ik Sjevtsjenko en de haren graag gelijk geven. Maar het punt is: dat is niet het geval. Integendeel, in de Arabische wereld, ik zal maar zeggen het hoofdkwartier van het patriarchaat, werkt het sextremisme averechts. En ik denk overigens ook in orthodox-christelijke regionen.

Arme Amina Sbouï. De 19-jarige Tunesische presenteerde zich in maart namens Femen met blote borsten op haar Facebookpagina. En hoe: ‘Mijn lichaam is van mij en niet de bron van iemands eer’, had ze op haar bovenlijf geschreven of laten schrijven. Op een andere afbeelding staat ze, de middelvingers omhoog, met de tekst ‘Fuck jullie moraal’.

Tunesië is veruit het seculierste van de Arabische landen. Onder de in 2011 afgezette sterke man Zine al-Abidine Ben Ali ontwikkelde zich een sterke seculiere middenklasse, die na Ben Ali’s val vol overgave de strijd heeft aangebonden tegen fundamentalisten en ultraconservatieve salafisten die plotseling haast vanuit het niets opkwamen.

Maar ook voor de secularisten was Amina duidelijk een station te ver. De secularisten voeren fel actie tegen islamisering van de grondwet en tegen salafisten die vrouwen met gezichtssluier toegelaten willen hebben op de universiteit. En voor vrouwenrechten. Maar die borsten spelen volgens hen de fundamentalisten in de kaart. Zie je wel: het gaat uiteindelijk allemaal om seks.

Amina verdween na haar Facebook-protest, en dook weer op in de gevangenis, waar de autoriteiten de ene na de andere aanklacht tegen haar opstapelen. Gisteren schrapte de rechter één aanklacht, namelijk belediging van een ambtenaar in functie, die zij ervan had beschuldigd een medegevangene te mishandelen. Maar ze kan acht jaar cel krijgen voor de resterende aanklachten, waaronder ondermijning van de publieke zeden.

Ayaan Hirsi Ali gebruikte alweer bijna tien jaar geleden ook een (onder een doorzichtige sluier) naakte hoofdrolspeelster met koranteksten op haar lijf in haar film Submission om onderdrukte islamitische vrouwen tot nadenken te provoceren. Als het heeft gewerkt, heb ik het gemist.